Wydawnictwo Publicus Sp. z o.o.
04-260 Warszawa, ul. Jedwabnicka 1
tel/fax: +48 22 610 10 99 w. 26
Bank Zachodni WBK SA XVII Oddział Warszawa 
08 1090 1753 0000 0001 1981 0954

Ostrzeżenie

JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 77.

poniedziałek, 12 styczeń 2015 17:04

RAZEM BEZPIECZNIEJ 2014

Bezpieczeństwo społeczności lokalnych coraz częściej pomaga w rozumieniu bezpieczeństwa we współczesnym świecie. Ma swe bardzo ważne miejsce w ramach bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, czy bezpieczeństwa narodowego. Społeczności lokalne mogą pielęgnować szczególne wartości i więzi społeczne, utrwalające poczucie własnej tożsamości narodowej, patriotyzmu i przywiązania do „małych ojczyzn”. Mogą jednak również hamować postęp oraz rozwój społeczny i cywilizacyjny.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych od 2007 r. koordynuje Rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań „Razem bezpieczniej”, którego celem jest aktywizacja i wspieranie inicjatyw lokalnych na rzecz poprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego. Program, który w kolejnych latach wspierany jest środkami budżetowymi (kwotą 3 mln zł), ma na celu wzrost poczucia bezpieczeństwa wśród mieszkańców, zapobieganie przestępczości i aspołecznym zachowaniom, poprawę wizerunku policji i wzrost zaufania społecznego do tej służby oraz aktywizację lokalnych partnerstw różnych podmiotów działających na rzecz poprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W ramach Programu funkcjonuje m. in. Bank Dobrych Praktyk obejmujący obecnie kilkaset inicjatyw lokalnych, powiatowych, wojewódzkich i ogólnopolskich, stanowiących różnorodne przykłady realizacji jego celów. Mogą one stanowić cenną pomoc dla ewentualnych naśladowców.

W skład Zespołu wspierającego koordynację programu „Razem bezpieczniej” przez MSW wchodzą przedstawiciele kilkunastu resortów oraz wielu instytucji państwowych. Od strony administracji państwowej zapewnia to możliwość skutecznego przezwyciężania tzw. biurokratycznych barier oraz lepszego rozpoznania prawidłowości i skuteczności wydawania pieniędzy budżetowych na wsparcie różnych przedsięwzięć.

W czerwcowym numerze Magazynu Samorządowego GMINA zainicjowaliśmy cykl publikacji omawiający rządowy program „Razem Bezpieczniej”, koordynowany od 2007 r. przez MSW („Bezpieczeństwo społeczności lokalnych, czyli razem bezpieczniej” – Eugeniusz Pindel). Ten program to nasz polski wariant podejmowania, coraz ważniejszej we współczesnym świecie, problematyki bezpieczeństwa społeczności lokalnych. Oparty na budowaniu przekonania, że na ile będziemy „coraz bardziej razem” w społecznościach lokalnych, na tyle wzrastać będzie poczucie naszego w nich bezpieczeństwa. Zapowiedzieliśmy kolejne publikacje na ten temat.

W sierpniu i wrześniu prezentowaliśmy kolejne pomysły aktywizacji środowisk lokalnych na rzecz poprawy ich bezpieczeństwa („Na ile razem na tyle bezpieczniej”, „Bezpieczeństwo w praktyce”). Czyniliśmy to za Bankiem Dobrych Praktyk, prowadzonym w ramach programu „Razem Bezpieczniej”. Uważaliśmy bowiem za godne prezentowania i wspierania każde wspólne i pożyteczne działanie, które – poprawiając i rozwijając funkcjonowanie społeczności lokalnej – ma pozytywny efekt dla jej bezpieczeństwa. „Widzę – Reaguję” – to projekt  poprawy bezpieczeństwa w szkołach, realizowany  w Piotrkowie Trybunalskim. „Świeć przykładem na drodze” – dotyczy poprawy bezpieczeństwa na drogach na terenie miasta i powiatu głogowskiego. „Błękitny profil” – wychodzi z kolei naprzeciw potrzebom przeciwdziałania narkomanii. Program „Bezpieczne imprezy masowe” Komendy Stołecznej Policji obejmował współpracę z innymi unijnymi stolicami (Berlinem, Bratysławą i Wilnem), kielecki program „Pomaluj mój świat” przeciwstawiał się wandalizmowi i dewastacji murów budynków miejskich. W „Jeśli nadejdzie przemoc…” (program z Lublina) wykorzystano udział młodzieży w produkcji filmu do walki z przemocą w szkole. Zaprezentowaliśmy też system mikrocząsteczkowego znakowania mienia jako ochronę przed kradzieżami.

W naszym cyklu nie komentujemy, ani nie oceniamy konkretnych projektów, złożonych przez inicjatorów i organizatorów do Banku Dobrych Praktyk. Uważamy, że komentarze i oceny najważniejsze są na miejscu, a inicjatywy te warto wspierać i wspomagać, aby było ich coraz więcej i wpisywały się coraz lepiej w codzienność społeczności lokalnych.

Nowa jakość w obszarze bezpieczeństwa

Jednocześnie naszą uwagę zwracały podejmowane na różnych szczeblach konkretne działania koordynacyjne, które zapewne z biegiem czasu rozpędzą pożyteczny wehikuł rozpowszechniania jednostkowych działań na kolejne obszary działania. Zauważmy następujące ciekawe przykłady z ostatniego okresu na szczeblu centralnym.

Jak podaje internetowa strona programu „Razem Bezpieczniej”, autorzy najlepszych kampanii społecznych zostali nagrodzeni w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Tytuły Lidera Programu wręczył wiceminister Grzegorz Karpiński. W trakcie konferencji została także przekazana statuetka Przystanku „PaT”, którą odebrali przedstawiciele miasta-gospodarza organizującego w tym roku akcję.

– To, co Państwo robią w ramach programu „Razem Bezpieczniej”, buduje nową jakość w obszarze bezpieczeństwa. Buduje coś, co można nazwać „kulturą bezpieczeństwa”. To taki rodzaj działalności, dzięki któremu wszyscy zaczynamy rozumieć, że bezpieczeństwo nie jest tylko i wyłącznie kwestią służb. Mam świadomość, że bez współpracy odpowiednich służb, bez współpracy instytucji ze społeczeństwem, ten poziom bezpieczeństwa nigdy nie będzie zadowalający – podkreślił wiceminister Grzegorz Karpiński, otwierając konferencję.

Tytuł „Lidera programu Razem bezpieczniej” to wyróżnienie dla najlepszych realizatorów programu, które świadczy o ich aktywnym zaangażowaniu w działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego. Liderem programu „Razem bezpieczniej” może być m.in. osoba fizyczna, prawna albo organizacja pozarządowa. W tym roku statuetki Lidera Programu otrzymali:

Dr hab. Marek Konopczyński – rektor Wyższej Szkoły Nauk Społecznych PEDAGOGIUM w Warszawie, członek Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk, twórca pojęcia „twórczej resocjalizacji”. W 2009 r. roku podpisał pierwszą w Polsce DEKLARACJĘ Akademicką pomiędzy PEDAGOGIUM i programem „PaT”, która otworzyła program praktyk studenckich w działaniach „PaT”. Zainicjował utworzenie m.in. pierwszej w kraju studenckiej grupy „PaT” PEDAGOGIUM oraz umożliwił realizację autorskich projektów resocjalizacyjnych przez liderów społeczności PaT, m.in. z warszawskimi bezdomnymi i podopiecznymi Schroniska dla Nieletnich i Zakładu Poprawczego w Falenicy. W 2013 r. był współorganizatorem konferencji otwierającej kolejną edycję kampanii społecznej „Reaguj, nie toleruj”.

Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Opolu – w latach 2010-2013 ROPS w Opolu realizował projekty dofinansowane ze środków programu „Razem bezpieczniej”. W ramach projektów organizowano bezpłatne porady specjalistów, szkolenia, upowszechniano także materiały informacyjno-edukacyjne – w tym 15-sekundowe komunikaty na monitorach w autobusach MZK pod hasłem „Przemoc to Nie-Moc”. Organizowano także spektakle profilaktyczno-edukacyjne dla szkół podstawowych klas IV-VI, np. „Nibylandia Piotrusia Pana” – dziecko w obliczu przemocy i agresji w rodzinie. Z kolei projekt „Reaguj i żyj bezpiecznie” to m.in. spektakl pt. „Pinokio na zakręcie”, który uczulał dzieci na zagrożenia w kontaktach z obcymi osobami.

Wiesława Ćwiklińska – wicekurator oświaty w Białymstoku. Od 2008 r. w ramach programu „Razem bezpieczniej” kieruje pracą grupy zadaniowej „Bezpieczeństwo w szkole”, prowadząc cykliczne narady i spotkania oraz inicjując wiele przedsięwzięć na rzecz poprawy bezpieczeństwa uczniów. Była m.in. organizatorką seminarium dla dyrektorów szkół i placówek oświatowych województwa podlaskiego „Razem o bezpieczeństwie”. Od trzech lat promuje w środowisku podlaskich szkół mediację jako sposób na rozwiązywanie trudnych sytuacji szkolnych. Była pomysłodawczynią zorganizowania dla zainteresowanych nauczycieli w Kuratorium Oświaty cyklu spotkań z mediatorem, a także konferencji regionalnych w tym zakresie. Z jej inicjatywy odbyło się wojewódzkie forum wychowawcze, w ramach którego prezentowano sprawdzone i skuteczne rozwiązania w zakresie wychowania i profilaktyki szkolnej, a następnie we współpracy z dyrektorami i samorządem lokalnym zorganizowano 10 konferencji regionalnych. Uczestniczyli w nich dyrektorzy, nauczyciele, rodzice i uczniowie oraz władze samorządowe.

Konferencja podsumowująca realizację programu „Razem bezpieczniej” odbywa się w MSW co roku. Biorą w niej udział przedstawiciele instytucji rządowych i samorządowych, a także służb i organizacji pozarządowych, zaangażowanych w realizację programu. W tym roku w konferencji wzięli udział m.in. podsekretarz stanu w MSW Grzegorz Karpiński, zastępca komendanta głównego policji nadinsp. Krzysztof Gajewski, zastępca komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej nadbrygadier Piotr Kwiatkowski, sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Tadeusz Sławecki i Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak.

W budżecie państwa na lata 2007-2015, w ramach rezerwy celowej, na realizację programu „Razem bezpieczniej” corocznie zabezpieczona jest kwota 3 mln zł. Od 2007 do 2014 roku dofinansowano 339 projektów na kwotę 23,680 tys. zł.

Infrastruktura zwandalizowana

27 listopada w Warszawie odbyła się konferencja „Bezpieczna infrastruktura, bezpiecznie społeczeństwo”. To już drugi rok z rzędu, gdy w ramach projektu funkcjonuje memorandum o współpracy dotyczącej przeciwdziałania kradzieżom i dewastacji infrastruktury.

W pierwszej połowie tego roku akty wandalizmu na infrastrukturze pozbawiły blisko 19 tysięcy odbiorców elektryczności, doprowadziły do około 6,7 tys. opóźnień w kursowaniu pociągów oraz do prawie 80 tys. nieczynnych usług telekomunikacyjnych. Liczba zdarzeń w tym roku jest mniejsza w sektorze energetycznym i telekomunikacyjnym, natomiast odnotowano ich wzrost na infrastrukturze kolejowej. – Mimo wszystko, działania Memorandum przekładają się w znacznym stopniu na zmniejszenie ilości kradzieży. Wynika to z zaangażowania i współpracy z Policją – powiedziała Marzena Śliz, przewodnicząca Komitetu Sterującego Memorandum oraz dyrektor w Urzędzie Komunikacji Elektronicznej.

Do największych osiągnięć podpisanego memorandum można zaliczyć m.in. dokonanie zmian w ustawie o odpadach, włączenie memorandum do rządowego projektu „Razem Bezpieczniej”, zmniejszenie zdarzeń kradzieży infrastruktury telekomunikacyjnej. W ramach projektu utworzono fundację na rzecz przeciwdziałania kradzieży i dewastacji oraz wypracowano markę „Niezłomni” będącą systemem identyfikacji wizualnej dotyczącej ochrony infrastruktury. Przygotowywana jest obecnie internetowa platforma incydentów kradzieży infrastruktury, która ma zacząć działać w pierwszej połowie 2015 r.

Podczas tegorocznej konferencji podpisano list intencyjny o współpracy z SIPAM (Sichercheitspartnerschft gegen Metalldiestahl). To niemiecka organizacja zrzeszająca zarządców infrastruktury. Honorowy patronat nad konferencją objęła szefowa resortu, Teresa Piotrowska.

Priorytet dla profilaktyki

PaT to skrót od nazwy programu „Profilaktyka a Ty”: co Ty zrobiłeś w sprawie profilaktyki uzależnień? W programie znajdzie miejsce każdy, komu bliska jest myśl humanistyczna. Wartością tej inicjatywy są ludzie, którzy chcą działać dla drugiego człowieka. Autorem programu jest Grzegorz Jach – inspektor Policji (Pełnomocnik Komendanta Głównego Policji ds. promocji bezpieczeństwa publicznego). Program realizuje Zespół Edukacji na Rzecz Bezpieczeństwa Publicznego Gabinetu Komendanta Głównego Policji poprzez Impresariat PaT w Warszawie.

PaT to program: mody na życie bez uzależnień; profilaktyki rówieśniczej; dobrych wiadomości, a nie protestów; zaproszeń, a nie wykluczeń; destygmatyzacji młodzieży wykluczonej lub środowiskowo marginalizowanej; bez nagród i działania za coś; nie robienia, co się chce, ale odpowiedzialności za siebie i innych. PaT to twórcza profilaktyka w działaniu bez fikcji i ulotek. PaT nie ma charakteru akcyjności i konkurencyjności. Społeczność PaT budowana jest na relacjach łączenia środowisk, wzajemnego wsparcia, wymiany doświadczeń i twórczych prezentacji. PaT to głos młodzieży w profilaktyce uzależnień!

Główni partnerzy programu PaT: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poprzez program „Razem bezpieczniej”; Ministerstwo Edukacji Narodowej poprzez program „Bezpieczna i przyjazna szkoła”; Departament Wychowania i Promocji Obronności Ministerstwa Obrony Narodowej; Rzecznik Praw Dziecka; Straż Graniczna; Zarząd Główny NSZZ Policjantów; Miesięcznik „POLICJA 997”.

Wyższe uczelnie obecne są w programie PaT poprzez studenckie koła naukowe lub uczelniane grupy PaT (oficjalne rozpoczęcie współdziałania uczelni z programem PaT następuje z dniem podpisania Deklaracji Akademickiej. Deklarację Akademicką z programem PaT podpisały: Wyższa Szkoła Nauk Społecznych PEDAGOGIUM w Warszawie; Uniwersytet Warszawski (Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji); Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach; Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu (Oddział Zamiejscowy w Chorzowie); Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu (Wydział Studiów Edukacyjnych); Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie; Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży; Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach; Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie; Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie.

Cele programu: komunikowanie oraz inicjowanie przez zespoły specjalistów (w tym policyjnych) wspólnoty działań, skierowanych przeciwko zjawiskom patologii społecznej, opartych na innowacyjnych metodach, z zaangażowaniem młodzieżowego wolontariatu i aktywną współpracą z samorządami; zmniejszanie zjawiska uzależnień wśród młodzieży szkolnej poprzez kształtowanie aktywnych społecznie i umacnianie asertywnych postaw; inspirowanie rodziców do pogłębiania wiedzy z zakresu profilaktyki uzależnień oraz nakłanianie ich do częstej rozmowy na ten temat z własnymi dziećmi; tworzenie ogólnopolskiej społeczności, promującej wśród młodzieży modę na życie bez uzależnień.

Siedem obszarów profilaktyki

Program PaT realizowany jest  przez cały rok w siedmiu obszarach jednocześnie.

- Obszar pierwszy – działanie

Działanie PaT polega na przeprowadzeniu spotkania/szkolenia kierowanego do jednego z wymienionych adresatów: MŁODZIEŻ – działanie PaT/M (dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych). Działanie organizowane jest na zaproszenie lokalnego samorządu i policji (miasto/powiat/gmina). Realizacja działania PaT/M jest bezkosztowa. Wymogi logistyczne finansowane są przez samorząd; RODZICE – to działanie PaT/R (dla rodziców młodzieży szkolnej). Działanie organizowane jest na zaproszenie lokalnego samorządu i policji (miasto/powiat/gmina). Realizacja działania PaT/R jest bezkosztowa. Wymogi logistyczne finansowane są przez samorząd; LIDERZY – to działanie PaT/L (dla liderów młodzieżowych PaT w formie szkolenia z zarządzania grupą PaT). Działanie organizowane jest przez Impresariat PaT. Szkolenie liderów PaT finansowane jest z rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań „Razem bezpieczniej” (MSW); NAUCZYCIELE/ANIMATORZY – PaT/E (dla nauczycieli/animatorów w formie szkolenia eksperckiego PaT). Działanie organizowane jest w porozumieniu z Ministerstwem Edukacji Narodowej. Obszar szkolenia obejmuje województwa wytypowane przez MEN w danym roku kalendarzowym. Biorą w nim udział osoby dorosłe zaangażowane w różne formy pracy z młodzieżą. Uczestników szkolenia typują lokalne samorządy. Szkolenie PaT/E poprzedza spotkanie na szczeblu wojewódzkim z udziałem przedstawicieli wojewody, marszałka województwa, kuratora oświaty oraz komendanta wojewódzkiego policji. Szkolenie eksperckie PaT/E (edukacja) finansowane jest z rządowego programu „Bezpieczna i przyjazna szkoła” (MEN).

Wyraźne zróżnicowanie grup wynika z odmiennego sposobu komunikowania się z adresatem. Struktura działań PaT obejmuje następujące części: PaT/M (młodzież) – informacja o programie PaT, spektakl edukacyjno-profilaktyczny, badanie naukowe (ankieta audytoryjna) poświęcone rozpoznawaniu zagrożeń zjawiskiem narkomanii wśród uczniów, edukacja w zakresie prawa z wykorzystaniem metody dramy, rozmowa z młodzieżą na temat postaw społecznych, kampania programu PaT „NIE WSIADAM!” dotycząca prowadzenia pojazdów przez nietrzeźwych kierowców oraz film edukacyjno-profilaktyczny. Działanie PaT/M trwa 90 minut i prowadzone jest w ramach szkolnego programu profilaktycznego; PaT/R (rodzice) – informacja o programie PaT, spektakl edukacyjno-profilaktyczny, prezentacja wyników badań z działań PaT/M oraz otwarta dyskusja prowadzona z uczestnikami spotkania. Działanie PaT/R trwa 60 minut i najczęściej prowadzone jest na terenie szkoły przed wywiadówkami z rodzicami; PaT/L (liderzy) – wykłady i ćwiczenia dla młodzieżowych liderów PaT na temat zarządzania grupą rówieśniczą, kompetencji interpersonalnych oraz współpracy z oświatą, samorządem i policją. Szkolenie Ogólnopolskiego Zespołu Liderów PaT prowadzone jest dwa razy w roku. Uczestniczą w nim liderzy PaT lub ich przedstawiciele. Centralne szkolenie trwa 4 dni i dla liderów PaT jest bezkosztowe. Impresariat PaT wspiera również szkolenia lokalnych Zespołów Liderów PaT, które finansowane są przez lokalne samorządy. PaT/E (edukacja) – to szkolenie uczestniczące dla animatorów/nauczycieli, którego program obejmuje bezpośredni udział w przygotowaniu działania PaT/M oraz egzamin ekspercki PaT. Szkolenie trwa 4 dni. Kończy się zbudowaniem młodzieżowej grupy PaT, przeprowadzeniem działania PaT/M z udziałem utworzonej grupy PaT i uczestników szkolenia oraz wręczeniem certyfikatów eksperckich PaT.

- Obszar drugi – informacja

Program PaT, oprócz prezentowania działań bieżących na stronie www.pat.policja.gov.pl, promuje  wartościowe inicjatywy edukacyjno-profilaktyczne realizowane na terenie całego kraju. Program udostępnia także bazę scenariuszy profilaktycznych. Program PaT wydaje materiały informacyjne dostępne na stronie internetowej programu w formie pisanej (gazety „PaTrz!”, „ PaTosfera”,  „Przystankowicz”) i radiowej (internetowe Radio TRAP, czyli „Tematyczna Radiowa Antena Profilaktyczna”, nadająca na fali profilaktyki). Specjalną zakładkę na stronie programu stanowi galeria zdjęć oraz filmów społeczności PaT (dokument, fabuła, LipDub).

- Obszar trzeci – edukacja

To działanie zmierzające do ewaluacji i naukowego podsumowywania efektów programu, jak też służące naukowemu opracowaniu obserwacji, płynących (po 9 latach funkcjonowania programu) z setek wystawionych spektakli i towarzyszących im dyskusji z 60 tysiącami młodzieży. Dotychczas odbyły się dwie konferencje PaT: w 2007 r. w Szkole Policji w Katowicach i 2009 r. na Uniwersytecie Przyrodniczo-Humanistycznym w Siedlcach. Główny nurt tego obszaru stanowi działanie PaT/E (edukacja) prowadzone we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej, w ramach którego wydany został Poradnik Metodyczny PaT.

- Obszar czwarty – certyfikat „Wspiera nas PaT”

Certyfikat „Wspiera nas PaT” to dokument przyznawany od 2009 r. przez Impresariat programu „Profilaktyka a Ty” najciekawszym projektom profilaktyczno-artystycznym w całej Polsce. Warunkiem otrzymania Certyfikatu jest realizacja przedsięwzięcia o charakterze profilaktycznym z wykorzystaniem narzędzia sztuki. Działanie powinno być przeprowadzone z bezpośrednim, bądź pośrednim, udziałem Policji. Dotychczas Certyfikat otrzymało 16 najbardziej wartościowych inicjatyw, podjętych zarówno przez młodzież, jak też przez instytucje (wykaz wyróżnionych inicjatyw znajduje się na stronie internetowej programu). Certyfikat „Wspiera nas PaT” to wyraz uznania za zaangażowanie w twórczą profilaktykę.

- Obszar piąty – Akcja „Przystanek PaT”

„Przystanek PaT” to coroczne, ogólnopolskie spotkanie społeczności PaT z całego kraju, promującej modę na życie wolne od uzależnień. Przez pięć dni odbywają się bezpłatne warsztaty artystyczne prowadzone przez zawodowych instruktorów. Można wziąć udział m.in. w zajęciach teatralnych, kuglarskich, wokalnych, tanecznych, literackich, recytatorskich, dziennikarskich, radiowych, etnograficznych, charakteryzatorskich czy technicznych. W programie przewidziane są również warsztaty profilaktyczne, rozmowy filozoficzne, koncerty oraz spektakle w wykonaniu grup teatralnych z całej Polski. Ostatniego dnia, podczas finału Akcji, uczestnicy warsztatów prezentują efekty swojej pracy przed zaproszonymi gośćmi, mediami i lokalną społecznością.

W akcję zaangażowane są lokalne władze oświatowe, samorządowe, policja i media. Akcję „Przystanek PaT” odwiedzili obserwatorzy z Niemiec, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Portugalii, Danii i Węgier. Warsztaty artystyczne prowadzili zawodowi instruktorzy z Polski, a także ze Słowacji, Brazylii, Kuby, Izraela, Rosji i Niemiec.

Program „Profilaktyka a Ty” („PaT”) jest organizowany w ramach rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań „Razem bezpieczniej”. Przystanek „PaT” to część programu „Profilaktyka a Ty”. Odbywa się raz w roku, w czasie wakacji. Trwa 5 dni, a biorą w nim udział liderzy programu, wolontariusze oraz grupy teatralne z całego kraju. Uczestnicy imprezy mogą się spotkać z ludźmi sztuki, artystami i muzykami, którzy promują idee Przystanku. Adresatami akcji są przede wszystkim młodzież i studenci, a jej cel to m.in. tworzenie ogólnopolskiej społeczności promującej wśród młodych ludzi modę na życie bez nałogów.

Głównym pomysłodawcą i organizatorem Przystanku jest Komenda Główna Policji. Akcja organizowana jest od 2006 r., od drugiej edycji patronuje jej Minister Spraw Wewnętrznych. W 2007 r. Przystanek „PaT” został wpisany do programu „Razem bezpieczniej”, a od 3 lat jest dofinansowywany z rezerwy celowej zabezpieczonej na realizację programu. Ostatni Przystanek odbył się w Łodzi. Tegorocznym miastem-organizatorem Przystanku „PaT” będzie Konin. Statuetkę Przystanku odebrali prezydent Konina Józef Nowicki oraz wielkopolski komendant wojewódzki Policji insp. Rafał Batkowski.

- Obszar szósty – PaH czyli Profilaktyka a Harcerstwo

Inicjatywę skierowaną do harcerzy wprowadzili do programu PaT koordynatorzy PaT z Sokołowa Podlaskiego. Głównym jej narzędziem jest Profilaktyczna Gra Miejska, którą przeprowadzają harcerze dla młodzieży szkół ponadpodstawowych (zakładka PaH). Projekt Profilaktyka a Harcerstwo zaprasza do współpracy każdą organizację harcerską w kraju.

- Obszar siódmy – PaTosfera

To najnowszy pomysł w programie PaT. PaTosfera trwa kilka godzin i polega na promocji społeczności PaT w centrach miast. PaTowicze zapraszają do wspólnej zabawy lokalną społeczność, promując modę na życie wolne od uzależnień.

Program „Profilaktyka a Ty” w 2007 r. został wpisany do Banku Dobrych Praktyk, a w 2011 r. otrzymał tytuł LIDERA rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań „Razem bezpieczniej”. W 2009 r. Akcja „Przystanek PaT” została objęta patronatem Europejskiego Roku Kreatywności i Innowacji. W 2010 r. program PaT przystąpił do Europejskiej Kampanii w sprawie Narkotyków. W 2011 r. program PaT uczestniczył w działaniach Europejskiego Roku Wolontariatu. W 2012 r. społeczność PaT jest intensywnie obecna w działaniach Roku Korczaka.

niedziela, 28 wrzesień 2014 22:52

BEZPIECZEŃSTWO W PRAKTYCE

Miesiąc temu przedstawiliśmy pierwsze trzy pomysły aktywizacji środowisk lokalnych na rzecz poprawy ich bezpieczeństwa – za Bankiem Dobrych Praktyk, prowadzonym w ramach  programu „Razem Bezpieczniej”.  Poniżej prezentujemy kolejne pozycje z Banku Dobrych Praktyk.

Bezpieczne imprezy masowe. Komenda Stołeczna Policji

Głównym celem projektu było zapobieganie przestępczości oraz eliminacja zachowań antyspołecznych w trakcie przeprowadzania imprez masowych w dużych aglomeracjach UE. Negatywne zjawiska społeczne, jakie towarzyszą tym imprezom, stwarzają bowiem zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Wszystkie zaplanowane w projekcie działania skierowane były na wymianę doświadczeń oraz opracowanie nowych metod poprawy efektywności funkcjonowania służb policyjnych i innych podmiotów w zakresie zapobiegania i zwalczania przestępczości wynikającej z organizacji imprez masowych. Projekt został przeprowadzony w oparciu o seminaria w Warszawie oraz w krajach partnerskich – z udziałem ekspertów właściwych w sprawach bezpieczeństwa imprez masowych wielu instytucji rządowych, jak i pozarządowych.

Projekt przewidywał przeprowadzenie warsztatów-zajęć plenerowych, mających na celu prezentację lub symulację działań podejmowanych na rzecz bezpieczeństwa w trakcie trwania imprez masowych. Metodyka szkoleń i warsztatów dobrana została w taki sposób, żeby móc ją zastosować w każdym państwie partnerskim. Warsztaty odbywały się z obowiązkowym udziałem instytucji organizujących różnorodne imprezy masowe. W projekcie uczestniczyli policjanci z Berlina, Bratysławy i Wilna, którzy na co dzień zajmują się problematyką bezpieczeństwa, profilaktyką, rozpoznaniem i rozpracowaniem m.in. środowisk kibicowskich.

Projekt trwał dwanaście miesięcy. Seminarium i warsztaty w instytucjach wnioskodawcy i partnerów służyły jako doskonałe narzędzie ułatwiające wdrożenie zarówno samych działań, jak i mechanizmów ich doskonalenia. Po zakończeniu części szkoleniowo-warsztatowej projektu, opracowane i wydrukowane zostały materiały szkoleniowe poseminaryjne do wykorzystania w trakcie prowadzonej profilaktyki (spotkań) dla dzieci i młodzieży w zakresie właściwych postaw kibicowania oraz uświadomienia, głównie młodzieży, potencjalnych konsekwencji prawnych.

Pomocna w tym zakresie okazała się z pewnością przygotowana przez KSP strona internetowa, na której można uzyskać informacje o planowanych imprezach masowych na terenie m.st. Warszawy i miast partnerskich oraz znaleźć linki do stron organizatorów takich imprez. Rozpowszechnianie rezultatów „miękkich”, takich jak zdobyta nowa wiedza, dobre praktyki, wdrażane są we wszystkich jednostkach policji w trakcie odbywających się szkoleń oraz odpraw dotyczących przygotowań do imprezy masowej.

Rezultaty rozpowszechniane były i będą w trakcie spotkań prewencyjnych z młodzieżą, w klubach sportowych, szkołach, uczelniach. Materiały poseminaryjne zostały rozesłane do wszystkich Komend Wojewódzkich w Polsce, do klubów sportowych i innych instytucji – jako organizatorów imprez masowych. Rezultaty projektu miały niewątpliwie wpływ na podniesienie poziomu bezpieczeństwa imprez masowych oraz na podniesienie świadomości wśród potencjalnych ich uczestników.

„Pomaluj mój świat”. Kielce

Efekty akcji „Pomaluj mój świat” można było zauważyć na zniszczonych i pomazanych ścianach kieleckich ulic. Projekt realizowany został w ramach programu „Razem bezpieczniej”.

Akcja przyniosła nadspodziewanie dobry efekt w stolicy województwa, stąd pomysł, by rozszerzyć jej oddziaływanie na cały region świętokrzyski. – Akcja na pewno zachęci tę grupę młodzieży, która ma potrzebę ekspresji plastycznej. Formuła projektu zda zapewne egzamin również w miastach powiatowych i gminach miejskich, bowiem street art to sztuka nowoczesna, modna i inspirująca. Opinie mieszkańców Kielc są jednoznaczne, a szczególne zadowolenie budzi fakt, że ze ścian znikają wulgaryzmy i bohomazy – twierdzi Maciej Pańpuch, pełnomocnik wojewody ds. ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań.

Celem projektu „Pomaluj mój świat” jest przede wszystkim zmniejszenie zjawiska wandalizmu i dewastacji murów budynków miejskich, czyli bloków, szkół, urzędów wśród młodzieży w wieku od 13 do 21 lat, w tym wychowanków świetlic środowiskowych i klubów młodzieżowych. Instruktorzy mają za zadanie pokazać młodym ludziom alternatywę dla wulgarnych napisów, faszystowskich haseł czy obscenicznych rysunków. Priorytetem tego pomysłu jest pokazanie młodzieży, że ma realny wpływ na wygląd ich miasta, najbliższego otoczenia. Takie skoordynowane działania pozwolą zatem uniknąć chaosu twórczego na osiedlach i w centrum miasta.

W ramach akcji zorganizowano szereg imprez towarzyszących, między innymi konkurs „Bezpieczne Świętokrzyskie”, którego podstawowym celem była popularyzacja bezpiecznych wzorców zachowań wśród dzieci i młodzieży czy projekt „Eko sztuka miasta” – przedsięwzięcie, w efekcie którego na zniszczonych elewacjach powstały murale promujące ochronę środowiska i kontakt z przyrodą. Uznanie i dotację finansową Narodowego Centrum Kultury zyskał natomiast, organizowany wspólnie ze stowarzyszeniem „Spektrum Możliwości”, projekt „Barwy Języka Polskiego”, który polegał na stworzeniu osiemnastu grafik ściennych promujących poprawną polszczyznę w gminach województwa świętokrzyskiego. Organizowano również cykliczne akcje, w efekcie których artystyczną elewację zyskały budynki szkół, przedszkoli, przystanków autobusowych, bramy kamienic, a nawet osiedlowe śmietniki.

Inicjatywa „Pomaluj mój świat” powstała jako nieformalna grupa wolontariuszy, jednak idea szybko zyskała przychylność wojewody świętokrzyskiego, prezydenta Kielc, Komendy Wojewódzkiej Policji w Kielcach oraz firmy „Zemax” i Składu Budowlanego „Zachęta”.

„Jeśli nadejdzie przemoc…” Lublin

Film edukacyjny „Jeśli nadejdzie przemoc...” powstał w Gimnazjum nr 18 w Lublinie ze środków Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Lublinie – jako odpowiedź na zgłaszane podczas Konferencji Dyrektorów szkół dzielnicy Wieniawa coraz częstsze akty kradzieży mienia wśród uczniów oraz akty agresji fizycznej między uczniami okolicznych szkół.

W Lublinie, z racji usytuowania szkól średnich w pobliżu Parku Saskiego, stale utrzymuje się problem dystrybucji środków uzależniających. Zjawisku temu towarzyszą również rozboje i wymuszenia, które najczęściej zdarzają w rejonie przystanków komunikacji miejskiej, Parku Saskiego oraz osiedlach zamieszkanych przez młodzież. Kolejnym problemem jest brak możliwości egzekucji administracyjnej w stosunku do rodziców uczniów uchylających się od realizacji obowiązku szkolnego. W ostatnich latach nasila się – także wśród uczniów – zjawisko agresji, które pojawia się zarówno w na terenie szkoły, jak i w środowisku zamieszkania.

Prace nad scenariuszem i realizacją filmu „Przemoc nie wybiera. Następny możesz być Ty”, podjęli nauczyciele Gimnazjum nr 18 w Lublinie w konsultacji z psychologiem Wydziału Prewencji Komendy Miejskiej Policji w Lublinie. Tekst scenariusza poprzedziły liczne spotkania z uczniami i wysłuchanie ich relacji o przeżytych sytuacjach trudnych, dotyczących kradzieży, czy też bycia świadkiem sytuacji bójki. Scenariusz filmu uzyskał pozytywną opinię Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 5 w Lublinie. W zamierzeniu autorów film ma być pomocą w prowadzeniu zajęć wychowawczych z dziećmi, a także filmem edukacyjno-prewencyjnym na temat występującego zjawiska przemocy wśród młodzieży – adresowanym do rodziców oraz osób na co dzień pracujących z dziećmi i młodzieżą. Treść scenariusza podyktowana jest autentycznymi zdarzeniami, w których uczestniczyli uczniowie Gimnazjum nr 18 w Lublinie. Prapremiera filmu odbyła się 1 czerwca 2006 r. podczas obchodów Dnia Dziecka, będącego jednocześnie w Gimnazjum nr 18 dniem profilaktyki dla 200 zaproszonych uczniów i gości.

Problemy związane z agresją i przemocą są zjawiskami częstymi w życiu uczniów. Dlatego też film profilaktyczno-edukacyjny „Jeśli nadejdzie przemoc...” ma za zadanie zapobiegać, poprzez ukazanie mechanizmu powstawania sytuacji niebezpiecznych, eskalacji tych zjawisk. Film jest bardzo atrakcyjnym dla młodzieży środkiem dydaktycznym. Składa się ze scen pokazujących niebezpieczne zdarzenia najczęściej pojawiające się w otoczeniu młodzieży, takie jak: kradzież telefonu i mienia osobistego oraz spotkanie z grupą nastolatków pod wpływem alkoholu.

Bezpośrednio po scenie przebiegającej w sposób rzeczywisty, pokazana jest scena alternatywna – ukazująca sposób uniknięcia zagrożenia wraz ze stosownym komentarzem. Uczestnictwo młodzieży w zaproponowanych scenkach o charakterze psychodramy, przekłada się na wzrost wiedzy teoretycznej uczestników, jak i poprawę umiejętności prospołecznych.

Szczególną uwagę zwrócono na sposoby zapobiegania wystąpienia problemu przemocy wśród młodzieży, dopatrując się ich w działaniach psychoedukacyjnych i treningowych, podnoszących wiedzę i umiejętności radzenia sobie w sytuacjach trudnych, poprzez atrakcyjną formę przekazu, jaką jest film. Realizowane zadanie składało się z 4 etapów:

I etap – faza koncepcyjna – prace nad scenariuszem filmu edukacyjno-prewencyjnego „Jeśli nadejdzie przemoc...”. Projekt był konsultowany pod względem merytorycznym i psychologicznym z Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną nr 5 w Lublinie, uzyskując pozytywną opinię, oraz Wydziałem Prewencji Komendy Miejskiej Policji w Lublinie przy wsparciu naukowym dr. Irenusza Siudema z Wydziału Psychologii UMCS w Lublinie.

II etap – przeprowadzono wśród uczniów Gimnazjum nr 18 casting na odtwórców głównych ról w filmie, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości odtwarzania ról postaci będących ofiarami kradzieży i przemocy zainicjowanej przez alkohol. Z ośmiu uczniów, którzy zgłosili się do castingu wybrano trzech. Pozostałych uczniów mieli wybrać nauczyciele realizujący scenariusze scen filmowych. W dniu 7 listopada odbyło się spotkanie, na którym został przedstawiony zakres obowiązków nauczycieli pracujących przy realizacji filmu, jak również szczegółowo zostały omówione scenariusze scenek wchodzących w skład filmu. Przedstawione scenariusze scenek filmowych zostały poddane ocenie merytorycznej i konsultacji, której dokonał dr Ireneusz Siudem.

W tym czasie uczniowie wybrani do udziału w filmie ćwiczyli odgrywanie ról pod opieką nauczycieli przygotowujących oraz pedagoga szkolnego. Na spotkaniu 2 grudnia 2005 r. nauczyciele realizujący projekt zapoznali się z uwagami dr Siudema – dotyczącymi scenariuszy scenek i komentarza wchodzącego w skład filmu. Powyższe uwagi zostały włączone do prób filmowych i zapoznano z nimi młodzież.

III i IV etap – grupy aktorskie pod opieką nauczycieli rozpoczęły realizację poszczególnych scen na planie filmowym, zgodnie z założeniami scenariusza. Zdjęcia właściwe poprzedzone zostały zdjęciami próbnymi. Zdjęcia próbne i właściwe zostały utrwalone kamerą zakupioną w tym celu przez szkołę z środków GPP i RPA. Końcowe prace polegały na montażu materiału, zgraniu ścieżek dźwiękowych, opracowaniu i zgraniu komentarzy zgodnie ze scenariuszem. Prace te zostały zlecone prywatnej firmie.

Cele realizacji filmu to:

•             uświadomienie zagrożeń życia codziennego wynikających z nadużywania alkoholu oraz niedostatecznego zabezpieczenia własnego mienia,

•             zapoznanie młodzieży z przyczynami prowadzącymi do powstawania zjawiska przemocy oraz kradzieży mienia,

•             kształtowanie u młodzieży postaw protrzeźwościowych i proobywatelskich, ukazanie i wyuczenie młodzieży w zakresie sposobów unikania sytuacji niebezpiecznych, a także wskazanie zachowań po zaistnieniu zdarzenia – postaw właściwych.

Docelową grupą odbiorców filmu są uczniowie wszystkich klas (I-III) Gimnazjum nr 18 w Lublinie – 592 osoby.

Wymierne rezultaty realizacji zadania:

1.            zagospodarowanie czasu wolnego młodzieży – rozwijanie zdolności aktorskich,

2.            kształtowanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach trudnych oraz uczestnictwa w życiu społecznym,

3.            przygotowanie młodych ludzi do dojrzałych form komunikowania się i konfrontacji z trudnościami,

4.            współpraca z Komendą Miejską Policji w Lublinie i Wydziałem Psychologii UMCS Lublinie.

Systemy znakowania mienia

W programie ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań „Razem bezpieczniej” wykorzystanie Systemu mikrocząsteczkowego zabezpieczania mienia – służącego skutecznej walce z kradzieżami – wskazuje się jako jeden ze sposobów wsparcia realizacji zadań w obszarze Bezpieczeństwo w środkach komunikacji publicznej, tj. „Wprowadzanie skutecznych metod i środków technicznego zabezpieczenia mienia (np. znakowanie elementów infrastruktury, instalowanie monitoringu wizyjnego w pojazdach i na dworcach, zapewnienie środków łączności) z jednoczesną kontrolą, np. punktów skupu metali kolorowych lub złomu w celu zlikwidowania paserstwa (np. propagowanie systemu identyfikacji mienia DNA Program)”.

System mikrocząsteczkowego znakowania jest postrzegany jako efektywne narzędzie w walce z przestępczością nie tylko na podstawie wiarygodnych statystyk kradzieży, jednoznacznie wskazujących na znaczące zmniejszenie liczby kradzieży pojazdów i innego mienia zabezpieczonego tą technologią – lecz również poprzez potwierdzenie jego skuteczności w licznie pojawiających się na przestrzeni ostatnich miesięcy rekomendacjach instytucji opiniotwórczych, zarówno w Polsce, jak i za granicą. Możliwości zastosowania Systemu są praktycznie nieograniczone, a jego aplikacja metodą natryskiwania jest niezwykle prosta, ekonomiczna i nie jest czasochłonna.

System jest wykorzystywany do zabezpieczania m.in. wszelkich pojazdów, maszyn i urządzeń, dzieł sztuki, sprzętu komputerowego, mienia komunalnego, konstrukcji i maszyn budowlanych, mienia sakralnego itp. Doskonale sprawdza się w zabezpieczaniu elementów metalowych, zarówno tych wykonanych ze stali czy aluminium, jak i innych metali kolorowych. Z powodzeniem można nim zabezpieczyć elementy infrastruktury wodociągowej, kolejowej, elektroenergetycznej, jak również pompy, różnego rodzaju maszyny, w tym ciężki sprzęt wykorzystywany w górnictwie.

System, dzięki swojej prostocie i jednoczesnej wysokiej skuteczności, szybko zaczął być postrzegany jako nowa, skuteczniejsza alternatywa w walce z kradzieżami. Klej, z mikrocząsteczkami naniesionymi na przedmiot, jest łatwy do odnalezienia, gdyż świeci w promieniach lampy UV. Jest on nieusuwalny chemicznie, a wiele tysięcy zawartych w nim mikrocząsteczek naniesionych w ten sposób na zabezpieczane mienie sprawia, iż ich usunięcie staje się praktycznie niemożliwe i nieopłacalne dla złodzieja. Mikrocząsteczki są tak małe (1 mm średnicy), a ich ilość jest tak duża, iż złodziej nigdy nie będzie miał pewności, czy zdołał odnaleźć i usunąć wszystkie. Wystarczy wszak jedna taka mikrocząsteczka, na której naniesione są dane właściciela przedmiotu, aby policja mogła z całą pewnością zidentyfikować mienie i jednoznacznie stwierdzić, czy pochodzi ono z kradzieży.

Zastosowanie Systemu mikrocząsteczkowego sprawia, iż dla złodzieja wartość danego przedmiotu lub jego części spada do zera, a posiadanie skradzionego przedmiotu z mikrocząsteczkami niesie ze sobą duże ryzyko zatrzymania przez policję i postawienia zarzutów paserstwa. Kradzież w celu dalszej odsprzedaży, np. skradzionych części z samochodu, staje się tym samym dla złodzieja nieopłacalna i zbyt ryzykowna. Jedyna bezpieczna alternatywa to rezygnacja z kradzieży mienia zabezpieczonego (oznakowanego) mikrocząsteczkami. Statystyki policyjne i prowadzone badania dowodzą, iż złodzieje zwykle dochodzą właśnie do takich wniosków i rezygnują z kradzieży. Istotą działania Systemu mikrocząsteczkowego zabezpieczania jest zatem bardzo skuteczne działanie prewencyjne.

poniedziałek, 25 sierpień 2014 00:00

NA ILE RAZEM, NA TYLE BEZPIECZNIEJ

W czerwcowym numerze Magazynu GMINA omawialiśmy rządowy program „Razem Bezpieczniej”, koordynowany od 2007 r. przez MSW. To nasz polski wariant podejmowania, coraz ważniejszej we współczesnym świecie, problematyki bezpieczeństwa społeczności lokalnych. Oparty na budowaniu przekonania, że na ile będziemy coraz bardziej razem w społecznościach lokalnych, na tyle wzrastać będzie poczucie naszego w nich bezpieczeństwa.

Zapowiedzieliśmy kolejne publikacje na ten temat. Dziś prezentujemy pierwsze trzy pomysły aktywizacji środowisk lokalnych na rzecz poprawy ich bezpieczeństwa. Czynimy to za Bankiem Dobrych Praktyk, prowadzonym w ramach programu „Razem Bezpieczniej”. Uważamy bowiem za godne prezentowania i wspierania każde wspólne i pożyteczne działanie, które – poprawiając i rozwijając funkcjonowanie społeczności lokalnej – robi również dobrze jej bezpieczeństwu.

Nie komentujemy, ani nie oceniamy konkretnych projektów, złożonych przez inicjatorów i organizatorów do Banku Dobrych Praktyk i przedstawianych dziś jako pierwsze przykłady. Uważamy, że komentarze i oceny najważniejsze są tam na miejscu. Z boku i z oddalenia, ze wszystkich stron, warto te inicjatywy wspierać i wspomagać, aby było ich coraz więcej i wpisywały się coraz lepiej w codzienność społeczności lokalnych.

Widzę – Reaguję. Piotrków Trybunalski

W Piotrkowie Trybunalskim za poprawę bezpieczeństwa w szkołach postanowili się zabrać wspólnie prawie wszyscy święci: komenda miejska policji, urząd miasta, straż miejska – a także: szkoły podstawowe, gimnazja, licea ogólnokształcące, zespoły szkół ponadgimnazjalnych, parafie, lokalne media, lokalni sponsorzy i środowisko sportowe.

Inicjatorem projektu była w 2010 r. komenda miejska policji, która uczestniczyła w przygotowaniu przedsięwzięcia i realizowała najważniejszy jego etap, którym były spotkania z uczniami szkół. Ponadto organizowała spotkania z dyrektorami szkół, sponsorami i rodzicami. Zajmowała się też obsługą strony www oraz była współorganizatorem konkursów organizowanych w ramach projektu.

Placówki edukacyjne współorganizowały z kolei spotkania z dziećmi i młodzieżą, udostępniając swe pomieszczenia oraz organizując zajęcia w taki sposób, aby policjanci mogli spotkać się ze wszystkimi uczniami. Uczestniczyły też we wszystkich konkursach organizowanych w ramach projektu.

Również miejscowe parafie wzięły udział w kampanii promującej projekt, przekazując wiernym informacje na temat jego założeń i sposobu realizacji. Lokalne media objęły kampanię patronatem medialnym. Dzięki nim informacja o niej dotarła do mediów ogólnopolskich, a za ich pośrednictwem do odbiorców na terenie całego kraju. Efektem były informacje i komentarze dzieci i dorosłych z całej Polski. Zawiązała się także koalicja przedstawicieli biznesu, którzy pozytywnie odnieśli się do idei programu, wspierając wysiłki organizatorów. W promocji wziął również udział reprezentant Polski w siatkówce Michał Bąkiewicz, zachęcając młodzież do udziału w programie z plakatów i banerów oraz w spocie reklamowym.

Dzięki projektowi na światło dzienne wyciągnięto problem społecznego akceptowania patologii w szkole. Podkreślono bierność, brak reakcji, poczucia odpowiedzialności za innych i świadomości, że strach prowadzi do nasilania się zjawisk patologicznych w szkołach, a brak reakcji ze strony kolegów, nauczycieli czy rodziców komplikuje walkę z patologiami – w rezultacie pozostają one bezkarne. Wpływ na bezkarność przestępców ma również zakorzenione poczucie, że informowanie policji o zjawiskach patologicznych to zachowanie odbierane w środowisku negatywnie, a wobec informatorów używa się pejoratywnych określeń – jak „donosiciel”, „kabel”, „skarżypyta”.

Działania w ramach projektu „Widzę – Reaguję” objęły w pierwszym roku bezpośrednio ponad 12 000 uczniów, pedagogów szkolnych (przeszkolenie 45 osób), rodziców i nauczycieli – w celu zaktywizowania środowisk szkolnych do reagowania na negatywne zjawiska, ich diagnozowania oraz wyciągania konsekwencji wobec sprawców. Ważne było zwłaszcza uzyskanie informacji o rodzajach zagrożeń w poszczególnych szkołach, aby reakcja mogła być kierowana bezpośrednio do konkretnej szkoły. Zdarzało się bowiem, że pedagodzy szkolni, np. podczas spotkań z policjantem, informowali, że w szkole nie ma żadnych problemów, a statystyki policyjne, dotyczące nieletnich przeczyły tym twierdzeniom. Taka postawa nie sprzyjała budowaniu wspólnej strategii na rzecz poprawy bezpieczeństwa uczniów.

Określenie problemów i wynikających z nich zagrożeń jest niezbędną podstawą do tworzenia koncepcji zapobiegania przestępczości, rozwiązywania problemów społecznych i wzmacniania więzi w danej grupie. Działania realizowane w ramach projektu zaktywizowały lokalne środowisko pedagogiczne do zajmowania się bezpieczeństwem w szkołach, poprzez zwiększanie zaufania i nawiązywanie bezpośrednich kontaktów z młodzieżą, rodzicami, opiekunami prawnymi i przedstawicielami lokalnych służb.

Podstawowym narzędziem współpracy pomiędzy uczniami, nauczycielami, miastem, służbami mundurowymi stała się strona internetowa www.bezpieczny.piotrkow.pl. Stworzenie odpowiedniej witryny, na której młodzi ludzie mogą pod własnym nazwiskiem lub anonimowo przekazywać informacje o dostrzeganych zagrożeniach, zarówno ze strony rówieśników, jak i osób dorosłych, może być – jak się okazuje – spełnieniem ich oczekiwań. W trakcie realizacji projektu, już w pierwszym okresie wpłynęło dzięki niej ponad siedemdziesiąt informacji, co świadczy o tym, że program dotarł do adresatów, a najmłodsi zrozumieli przesłanie kampanii, przełamali stereotypy i REAGUJĄ na zło, które WIDZĄ. W zdecydowanej większości informacje pochodziły od dzieci: nie tyle od samych ofiar, lecz od ich kolegów i koleżanek, które w ten sposób starały się im pomóc.

Dzieci reagowały na akty przemocy, ale również na inne patologie, takie jak kradzieże w szkołach, czy nawet marketach. Nauczyły się reagować stosownie do swoich możliwości, wykorzystując m.in. stronę www. Również dorośli pytali, jak się w trudnej sytuacji zachować, do kogo się zwrócić, i oni informowali policję o przestępstwach i wykroczeniach nie tylko tych z udziałem dzieci, ale także o przestępczości pospolitej. Dzięki projektowi uzyskano też dodatkowy efekt: dyrekcje szkół przestały zatajać informacje o drobnych przestępstwach i wykroczeniach popełnianych na terenie placówek. Idea „zero tolerancji dla zjawisk patologicznych” została zrozumiana i podchwycona.

Poza spotkaniach policjantów z uczniami placówek oświatowych oraz zachętą do korzystania z wspomnianej strony internetowej, odbywały się też konkursy dla dzieci i młodzieży związane tematycznie z programem „Widzę – Reaguję”: konkurs plastyczny i konkurs informatyczny dla uczniów szkół podstawowych i średnich z Piotrkowa Trybunalskiego. Do konkursu plastycznego przystąpiło 9 szkół podstawowych i 5 szkół gimnazjalnych. W konkursie informatycznym wzięło udział 9 szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Natomiast najlepsze prace plastyczne wzbogaciły kalendarz na rok szkolny 2010/2011, który otrzymały wszystkie szkoły w mieście.

Ratusz wydał też zarządzenie w sprawie ogłoszenia dodatkowego konkursu filmowego dla uczniów piotrkowskich szkół ponadgimnazjalnych na spot reklamowy promujący program „Widzę – Reaguję”. Do konkursu przystąpili uczniowie z 4 szkół ponadgimnazjalnych, którzy zgłosili 6 filmów reklamowych. Komisja konkursowa wybrała najlepszą pracę pt. „Elektryczna Babcia”, którą oficjalnie przedstawiła podczas uroczystego zakończenia akcji w dniu 10 grudnia 2010 r.

Wiele zrobiono w zakresie propagowania tego przedsięwzięcia: emisja spotów reklamowych w lokalnym radiu, wyświetlanie reklam programu na elektronicznych bilbordach na terenie miasta,  bezpłatne wydrukowanie plakatów reklamujących program i umieszczenie ich na użyczonych billboardach na terenie miasta na okres 14 dni, zakupienie przez pozyskanych sponsorów programu czterech banerów, które wymiennie były rozwieszane w centralnych punktach miasta oraz przed szkołami, wydrukowanie plakatów, kalendarzy, kart informacyjnych, zakładek do książek i dystrybucja ich wśród najważniejszych instytucji użytku publicznego i w szkołach oraz wśród lokalnej społeczności, ogłoszenia prasowe.

Program „Widzę – Reaguję” jest kontynuowany do dziś. Zaglądając na stronę www.bezpieczny.piotrkow.pl zawsze można na niej znaleźć coś ciekawego.

Świeć przykładem na drodze. Głogów

„Świeć przykładem na drodze” to kolejna inicjatywa, mająca na celu zwiększenie bezpieczeństwa społeczności lokalnej, tym razem w ruchu drogowym na terenie miasta i powiatu głogowskiego.

Przedsięwzięcie zainicjowała komenda powiatowa policji w Głogowie, a wsparły ją w tym: urząd miasta, starostwo powiatowe, urząd gminy, ochotnicza straż pożarna, głogowskie przedsiębiorstwo komunalne SITA Głogów, miejscowe przedszkola i szkoły podstawowe, miejscowa wyższa szkoła zawodowa i lokalne media. Policjanci zaplanowali kompleksowe działania zaadresowane do trzech ważnych grup uczestników ruchu drogowego: tzw. młodych kierowców, najmłodszych dzieci oraz rowerzystów.

Ważne były elementy praktyczne: wyposażenie uczniów najniższych klas głogowskich szkół podstawowych w elementy odblaskowe; dostarczenie dzieciom wiedzy nt. zasad bezpieczeństwa na drodze; wyuczenie nawyków noszenia elementów odblaskowych; naukę prawidłowego i bezpiecznego korzystania z przejść dla pieszych. Zajęto się także propagowaniem wśród mieszkańców miasta i powiatu bezpiecznej jazdy rowerem, podnoszeniem świadomości prawnej wśród rowerzystów, zwiększeniem ich widoczności, uświadomieniem, jak ważne jest prawidłowe oświetlenie na drodze i jakie konsekwencje może mieć jego brak.

Zwrócono uwagę na egzekwowanie właściwego oznakowania rowerów, nawyk zapalania światła podczas jazdy na rowerze – w szczególności u najmłodszych rowerzystów, na zwiększenie bezpieczeństwa rowerzystów poprzez zaopatrywanie ich w elementy odblaskowe, zachęcanie do bezpiecznej jazdy (stosowania kasków rowerowych, kamizelek i elementów odblaskowych), na upowszechnianie wśród rowerzystów wiedzy z zakresu zachowania podczas zdarzenia drogowego.

Adresatem byli też tzw. młodzi i przyszli kierowcy, którym próbowano uświadomić problem m.in. nieoświetlonych czy źle wyposażonych rowerzystów, kształtować ich świadomość prawną, pobudzić ich wyobraźnie za pomocą filmów prewencyjnych, upowszechniać wiedzę z zakresu pierwszej pomocy przedmedycznej. Przypominano o konsekwencjach prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu lub podobnie działających środków.

Przez powiat głogowski przebiegają ważne szlaki komunikacyjne, co roku zwiększa się liczba zarejestrowanych samochodów. Niektóre szkoły usytuowane są w pobliżu ulic o dużym natężeniu ruchu pojazdów, często obejmują duży teren osiedla i dzieci muszą pokonywać drogę do nich przez osiedlowe uliczki – dlatego za tak ważne uznano uczenie najmłodszych dzieci podstawowych zasad bezpieczeństwa i wpajanie prawidłowych nawyków.

Na terenie powiatu głogowskiego jest coraz więcej rowerzystów, w okresie letnim organizowane są rajdy rowerowe. Na rower wsiadają mieszkańcy wybierający się na wycieczki do pobliskich miejscowości. Matki z dziećmi codziennie muszą pokonywać z wózkami wiele przejść dla pieszych, gdzie ich bezpieczeństwo zwiększyć mogą elementy odblaskowe na wózki.

Oprócz działań edukacyjnych głogowska kampania miała też praktyczny wymiar, adresowany do przedszkolaków (120 dzieci otrzymało kamizelki odblaskowe); uczniów I klas szkół podstawowych (1280);  rowerzystów (50 kamizelek), 500 innych osób (500 naklejek odblaskowych), a także studentów i kursantów szkół jazdy (ok. 120 osób) oraz rodziców z małymi dziećmi (100 naklejek na wózki, 150 opasek odblaskowych).

W ramach realizacji programu wybrano trzy przedszkola usytuowane w pobliżu ulic o dużym natężeniu ruchu drogowego. W ramach mikołajek, pod hasłem „Świecący Mikołaj”, przedszkolaki wysłuchały pogadanki na temat podstawowych zasad bezpieczeństwa na drodze oraz otrzymały 90 kamizelek odblaskowych. Podczas spotkania m.in. poprzez zabawę zachęcano, aby dzieci stosowały elementy odblaskowe zwiększające widoczność, a tym samym bezpieczeństwo na drodze. Dzieci otrzymały także słodycze oraz tablicę poglądową, ilustrującą prawidłowe wyposażenie roweru.

Pod hasłem „Świeć przykładem w drodze do szkoły” prowadzono pogadanki dla dzieci nieco starszych. W odblaskowe misie wyposażeni zostali choćby wszyscy pierwszoklasiści. Przeprowadzono także dodatkowe zajęcia dla szkoły usytuowanej w pobliżu dużego skrzyżowania, z nauką umiejętności praktycznych włącznie. Policjanci uczyli, jak korzystać z nowej sygnalizacji świetlnej znajdującej się w pobliżu szkoły. Wszyscy uczniowie pod opieką policjantów uczyli się przejścia przez pasy, a także zostali wyposażeni w odblaski.

W Światowy Dzień Pamięci o Ofiarach Wypadków Drogowych policjanci Wydziału Ruchu Drogowego rozdawali rowerzystom z terenu powiatu kamizelki odblaskowe, a dzielnicowi w godzinach porannych wręczali dzieciom, które szły do szkoły, misie odblaskowe. Kamizelki odblaskowe trafiły do 50 rowerzystów, a na plecaki i kurtki najmłodszych trafiło kilkadziesiąt odblasków. W tym dniu odbyła się również konferencja, na którą zostali zaproszeni studenci głogowskich uczelni oraz kursanci głogowskich szkół jazdy. Spotkanie, mające wpłynąć na postawy przyszłych kierowców, a tym samym zwiększenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, zorganizowano w budynku PWSZ i uczestniczyło w nim około 120 studentów.

Informacje dot. prowadzonej akcji „Świeć przykładem na drodze”  rozpropagowano w lokalnych mediach (prasa, radio, telewizja, portale internetowe) oraz umieszczono na stronie internetowej komendy powiatowej policji w Głogowie.

Błękitny profil. Powiat bartoszycki

Inicjatorem przedsięwzięcia była komenda powiatowa policji w Bartoszycach, a współpracowali: wójt gminy Bartoszyce, starosta bartoszycki, burmistrz Bartoszyc, wójt gminy Górowo Iławeckie, burmistrz Bisztynka, burmistrz Sępopola, Warmińsko-Mazurskie Kuratorium Oświaty, wojewoda warmińsko-mazurski oraz Krajowe Centrum Ruchu Drogowego w Warszawie. Celem podjętych działań było ograniczenie zjawiska narkomanii, alkoholizmu i agresji w szkołach poprzez inspirowanie dzieci, młodzieży, rodziców oraz kadry nauczycielskiej do pogłębiania wiedzy z zakresu profilaktyki narkotykowej. Chodziło również o poprawę bezpieczeństwa dzieci i młodzieży na drogach Warmii i Mazur, a także zainicjowanie wspólnych działań policji, szkół, samorządów i organizacji pozarządowych w zakresie walki ze zjawiskami patologii społecznej w powiecie bartoszyckim.

Pomysł był odpowiedzią na zapotrzebowanie związane z poszukiwaniem nowych, alternatywnych form walki z uzależnieniami. Uznano, że sama pogadanka policjanta w szkole, czy rozmowa specjalisty w dziedzinie uzależnień z młodymi ludźmi, nie przynosi oczekiwanych rezultatów. Te formy uległy swoistej dewaluacji. Młodzi ludzie poszukują nowych wzorców, właściwych dla środowiska rówieśniczego, dających poczucie akceptacji w tym środowisku. Rodzicie bowiem bardzo często nie mają czasu na rozmowę z nastolatkiem o jego problemach. Komunikacja kończy się zapewnieniem nastoletniego syna czy córki, że „wszystko jest w porządku”.

Badania wykazały, że znaczny procent chłopców i dziewcząt ze szkół podstawowych i gimnazjalnych przyznaje się do kontaktu z marihuaną, haszyszem i alkoholem. Małe wiejskie środowiska mają niewiele do zaoferowania młodym ludziom, którzy po tego rodzaju używki sięgają również z nudów.

Stąd właśnie pomysł na wypowiedzenie się młodych osób poprzez sztukę na temat uzależnień i ich konsekwencji. Spektakle przygotowują uczniowie. Poprzez zabawę i kontakt ze sztuką zdobywają wiedzę na temat zagrożeń wynikających z uzależnień. Tego typu przedsięwzięcia, w atrakcyjnej formie artystycznej, dają możliwości rozwoju intelektualnego, poczucia własnej wartości, rozwijania zainteresowań, odnalezienia swojego miejsca w środowisku, uczą zdrowej rywalizacji, integrują środowiska, poszerzają kontakt dzieci i młodzieży ze środowiskiem nauczycieli, angażują rodziców.

Spektakle reżyserowane są przez opiekunów i pokazywane innym grupom rówieśniczym. Młodzi ludzie, poprzez pracę na scenie, dzielą się ze swoimi rówieśnikami oraz starszymi widzami zdobytą wiedzą, dołączając się do grupy, która mówi „NIE” wszelkim uzależnieniom, przemocy, nietolerancji i innym zachowaniom patologicznym.

Projekt rozpoczęty został warsztatami, które prowadzili zaproszeni aktorzy teatralni. Ponad 250 uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych powiatu bartoszyckiego oraz 20 nauczycieli poznało podstawy rzemiosła teatralnego, jego historię oraz techniki. Uczestnicy biorący udział w zajęciach teoretycznych oraz praktycznych otrzymali pomoce dydaktyczne w postaci scenariuszy do ewentualnego wykorzystania w reżyserowanych przez siebie spektaklach.

Drugim etapem był przegląd. Na deskach Bartoszyckiego Domu Kultury uczniowie szkół powiatu bartoszyckiego zaprezentowali 20 spektakli, które oceniane były przez jury (spektakle oceniano w dwóch kategoriach wiekowych). Przez trzy dni spektakle obejrzały dzieci i młodzież ze szkół podstawowych, gimnazjalnych oraz ponadgimnazjalnych. Na widowni zasiadali nauczyciele, rodzice, policjanci, przedstawiciele samorządów, organizacji pozarządowych, komisji ds. bezpieczeństwa, ds. profilaktyki, rozwiązywania problemów alkoholowych, komisji kultury i edukacji, przedstawiciele kuratorium oświaty oraz innych podmiotów działających na rzecz poprawy bezpieczeństwa publicznego.

Oprócz nagród za trzy pierwsze miejsca, nagrodę GRAND-PRIX Przeglądu otrzymała grupa Teatr Bez Nazwy z Gimnazjum Nr 2 w Bartoszycach, za spektakl „Memento mori po raz drugi”. Ponadto grupa otrzymała nagrodę specjalną Ogólnopolskiej Akcji Profilaktycznej „Wspiera Nas PaT”.  Wśród nagród były kina domowe, aparaty cyfrowe i wieże CD. Nagrodą główną Grand Prix były zajęcia warsztatowe w Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie. Nagrody dla laureatów oraz uczestników Przeglądu ufundowane były przez samorządy, współpracujące z komendą powiatową policji w Bartoszycach.

Do realizacji całego przedsięwzięcia potrzebna była policja jako koordynator, środki na nagrody i wyróżnienia dla uczestników (od samorządów, ze środków przeznaczonych na profilaktykę – przez np. komisje rozwiązywania problemów alkoholowych, fundacje itp.). Niezbędny był też zespół osób, zajmujących się organizacją (program, pisma do szkół, regulamin przeglądu, harmonogram spektakli, ustalenie i zakup nagród, listy szkół i klas zaproszonych do obejrzenia spektakli, lista gości itp.). Nie obyło się bez jury – w skład którego powinna wchodzić chociaż jedna osoba związana z teatrem, oraz ktoś, kto oceni spektakl pod względem językowym, a także – oddziaływania edukacyjno-profilaktycznego. Do tego rzecznik prasowy, który zajmie się rozpropagowaniem przedsięwzięcia w mediach, osoba prowadząca finał przeglądu (może nią być koordynator lub rzecznik prasowy), miejsce ze sceną oraz widownią (teatr, dom kultury lub świetlica), nagłośnienie i oświetlenie, technik do obsługi sprzętu.

Bezpieczeństwo społeczności lokalnych ma swoje, bardzo ważne, miejsce w ramach bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, czy bezpieczeństwa narodowego. Stanowi również istotny punkt odniesienia dla postrzegania i rozumienia  bezpieczeństwa we współczesnym świecie.

Społeczności lokalne mogą generować i kumulować szczególne wartości i więzi społeczne, utrwalające poczucie własnej tożsamości narodowej, patriotyzmu i przywiązania do „małej Ojczyzny”. Mogą również stanowić czynnik negatywny, hamujący postęp oraz rozwój społeczny i cywilizacyjny.

CZAS TRANSFORMACJI

Czas transformacji przyniósł Polsce radykalne zmiany ustrojowe, polityczne, gospodarcze, społeczne i kulturalne. Podsumowujemy w tym roku minione ćwierćwiecze, świętując dokonania, podkreślając radykalny charakter i szeroki zakres pozytywnych zmian.

Przemiany te przyniosły również zjawiska negatywne, w tym m. in. osłabienie dyscypliny społecznej i frustrację u wielu osób z rozbudzonymi oczekiwaniami (wobec braku możliwości ich zaspokojenia) oraz wyzwalały motywacje do zachowań antyspołecznych. Rezultatem tego był wzrost przestępczości, alkoholizm, narkomania, a także rozluźnienie się więzi społecznych. Ludzie stawali się w stosunku do siebie coraz bardziej anonimowi, unikając szerszych kontaktów środowiskowych.

Osłabienie kontroli ze strony otoczenia, powstawanie różnych subkultur z własnymi wewnętrznymi normami, rodziło egoistyczne zachowania członków społeczności lokalnych – najczęściej w postaci patologii społecznych – i wywoływało wzrost poczucia zagrożenia bezpieczeństwa w przeważającej ich części.

Taka sytuacja prowadziła z kolei do uciekania się coraz częściej do mechanizmów i instytucji o charakterze formalnym. Dodanie do ich obowiązków nowych zadań powoduje jednak przeciążenie i mniejszą sprawność. Następuje wzrost zagrożenia bezpieczeństwa ze strony przestępczości pospolitej  i zorganizowanej. Nasila się też wrażenie, że współczesne państwo coraz gorzej radzi sobie z realizacją swego podstawowego obowiązku, czyli zapewnienia bezpieczeństwa obywateli.

Wszystko to wymaga zmiany podejścia do kwestii przestępstw i prewencji kryminalnej. Przede wszystkim uznania, że przestępczość nie jest zjawiskiem oderwanym od konkretnej rzeczywistości społecznej, przeciwnie – jest ściśle powiązana z warunkami lokalnymi.

Przestępcy najczęściej wywodzą się z tej samej społeczności lokalnej. Zwłaszcza, gdy chodzi o drobną i średnią przestępczość, skierowaną przeciwko mieniu, także o zakłócenia spokoju i porządku publicznego, czy drobniejsze przestępstwa przeciwko osobie. Dlatego występowanie tych przestępstw możemy ograniczać, wdrażając w życie efektywne programy prewencyjne, opierające się na lokalnym współdziałaniu policji z obywatelami.

ZMIANA STRATEGII DZIAŁANIA POLICJI

Z jednej strony, powinna więc nastąpić zmiana strategii działania policji: policja powinna odstąpić od tradycyjnego działania, obejmującego reagowanie na zdarzenia, z korzyścią dla działań opartych przede wszystkim na budowie zaufania i nawiązywaniu współpracy ze społecznością lokalną. Zaufanie i współpraca ma nie tylko zwiększyć efektywność działania, ale również uświadamiać mieszkańcom zagrożenia i możliwości zapobiegania im.

Z drugiej strony, niezbędna jest aktywizacja społeczności lokalnej, w celu wytworzenia zbiorowego poczucia współodpowiedzialności za terytorium. Są to zwłaszcza różne formy i przejawy tzw. czujności sąsiedzkiej, które w znacznym stopniu przyczyniają się do poprawy bezpieczeństwa społeczności lokalnej. Ważnym przedsięwzięciem w zakresie budowy lokalnych strategii prewencji przestępczości powinna być diagnoza aktualnego stanu bezpieczeństwa i potencjalnych zagrożeń w najbliższej przyszłości.

W budowaniu poczucia bezpieczeństwa w społeczności lokalnej ważną rolę ma do spełnienia młodzież, zarówno ze względu na jej podatność na działania patologiczne, jak i na aktywność, którą można spożytkować w formie działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa swojego i innych. W wielu polskich miastach były i są więc podejmowane różne programy, mające na celu przede wszystkim działania prewencyjne zapobiegające przestępczości nieletnich.

PROGRAMY I DZIAŁANIA PREWENCYJNE

Policja – jako instytucja publiczna – nie jest dziś jedyną organizacją, mającą na celu zapewnienie bezpieczeństwa. Pojawiło się wiele instytucji, organizacji społecznych i firm prywatnych, których celem jest ochrona ludzi przed przestępcami. Obserwuje się stopniowe przenoszenie zadań w zakresie zapewniania bezpieczeństwa – z państwa na obywateli i organizacje pozarządowe. W społecznościach lokalnych wzrasta znaczenie innych poza policją organizacji, które z jednej strony przyjmują postać zinstytucjonalizowaną (straże miejskie, firmy ochroniarskie), a z drugiej – formy organizacji społecznych i stowarzyszeń.

Policja jako instytucja państwowa powołana do zapewniania bezpieczeństwa publicznego powinna zatem ściśle współpracować z innymi organizacjami mającymi podobne cele, bowiem bez aktywnej pomocy społeczności lokalnej trudno sobie wyobrazić skuteczną walkę z przestępczością. Policja nie jest w stanie realizować w izolacji społecznej swoich ustawowych zadań. Z kolei społeczeństwo powinno mieć coraz pełniejszą świadomość potrzeby udzielania pomocy i wsparcia organom ścigania. Konieczna jest zatem społeczna akceptacja działań policji.

Rozwiązywanie problemów bezpieczeństwa w środowisku lokalnym opiera się na współpracy policji ze społeczeństwem. Tylko w ten sposób można osiągnąć oczekiwane wyniki. W działaniu na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa, jakie ma do wykonania policja, nie do przecenienia jest dobra współpraca z mieszkańcami, co ułatwi wszelkie działania prewencyjne. Taka współpraca spoczywa w pierwszym rzędzie na  dzielnicowym – jako odpowiedzialnym za bezpieczeństwo w swoim rejonie działania. Jest to policjant pierwszego kontaktu, pracujący dla społeczności lokalnej, będący rzecznikiem policji wobec mieszkańców i rzecznikiem mieszkańców w stosunku do miejscowej policji.

Aktywizowanie się społeczności lokalnych w ramach grup samoobrony może stanowić podstawę budowania lokalnej koalicji na rzecz bezpieczeństwa. W jej skład mogliby wchodzić przede wszystkim  pracownicy pomocy socjalnej, strażnicy miejscy, kuratorzy sądowi, sędziowie, pielęgniarki środowiskowe, pedagodzy szkolni, prokuratorzy, księża, pracownicy spółdzielni mieszkaniowych, liderzy młodzieżowi, przedstawiciele władz samorządowych, wolontariusze i przedstawiciele organizacji pozarządowych. Mogłaby ona kreować wspólne przedsięwzięcia prewencyjne, jak również  analizować prawne i praktyczne możliwości takich przedsięwzięć.

SAMORZĄD GMINNY

To do zadań samorządu gminnego należy zapewnienie realizacji potrzeb społeczności lokalnych w zakresie bezpieczeństwa. Rada gminy posiada np. możliwość rozstrzygnięcia spraw z zakresu porządku publicznego w drodze referendum gminnego; może określić sposób i zakres działania zarządu gminy, służącego utrzymaniu porządku publicznego; ma też możliwość planowania w budżecie gminy środków na działalność w tym zakresie; może podjąć decyzję o utworzeniu przedsiębiorstwa, którego działalność będzie posiadać znaczenie dla sprawy utrzymania porządku publicznego; ma prawo uchwalenia przepisów, mających znaczenie dla wprowadzenia i utrzymania stanu porządku publicznego, np. w zakresie korzystania z gminnych obiektów użyteczności publicznej.

Przewodniczący zarządu gminy (prezydent, burmistrz, wójt) może wydawać decyzje administracyjne, dotyczące utrzymania porządku publicznego. Rady gmin mogą powołać związek komunalny, jeśli dzięki niemu sprawy porządku publicznego miałyby być lepiej prowadzone. Mogą zawrzeć stosowne porozumienie, a nawet utworzyć stowarzyszenie gmin. Umożliwia to rozwinięcie praktycznej działalności i podejmowanie inicjatyw rzeczywistej ochrony bezpieczeństwa. Działalność samorządu w tym zakresie jest coraz bogatsza i zróżnicowana, a w ciągu ostatnich lat intensywnie się rozwija.

SAMOORGANIZACJA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ

W sytuacji, kiedy w latach 90. następowało pogorszenie społecznego poczucia bezpieczeństwa, a policja i inne instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo napotykały na trudności z zapewnieniem jego oczekiwanego poziomu, niezbędna stała się samoorganizacja członków społeczności lokalnych w  celu  ochrony bezpieczeństwa własnego i innych.

Nastąpiło to w sytuacji, gdy ludzie, którzy boją się stać ofiarą przestępstwa, ze strachu zmieniają swoje przyzwyczajenia i pogarszają standard życia. Pozostają wieczorem w domu, czynią twierdzę z własnego domu lub mieszkania, na ulicy przechodzą na drugą stronę widząc obcych, nadkładają drogi, żeby ominąć miejsca niebezpieczne. Strach i reakcje człowieka nawzajem się nakładają. Strach skłania do zmiany zachowania i porzucenia przyzwyczajeń, a z kolei bojaźliwe zachowanie wzmaga strach.

Jednym z ważniejszych kierunków działań dla poprawy bezpieczeństwa społeczności lokalnej, oprócz działań instytucji publicznych i samorządowych są inicjatywy obywatelskie. Skutkiem tych inicjatyw są głębsze więzi, powstające w wyniku lepszego poznania się, udzielania pomocy, czy przeciwdziałania anonimowości w miejscu zamieszkania.

Można powiedzieć, że zwiększające się zagrożenie stania się ofiarą przestępstwa rodzi konieczność przeciwdziałania tej sytuacji. Zagrożeni przestępstwem częściej zmieniają swoje zachowania i podejmują działania w celu zredukowania niebezpieczeństwa, jakie im grozi.

GRUPY SĄSIEDZKIEJ CZUJNOŚCI

Oprócz indywidualnych zachowań, mających na celu obronę przed przestępstwem, mieszkańcy mogą podejmować działania wspólne. Do najbardziej typowych należą tzw. grupy sąsiedzkiej czujności oraz patrole obywatelskie. Kolektywne sposoby samoobrony przybierają postać od spontanicznej nieformalnej grupy sąsiedzkiej po zarejestrowane w sądzie stowarzyszenia i fundacje.

Podstawą funkcjonowania grupy sąsiedzkiej jest – z jednej strony – prawdopodobieństwo realnego ograniczenia przestępczości dzięki wzmocnionej kontroli społecznej w sąsiedztwie, a z drugiej strony – poprawa poczucia bezpieczeństwa poprzez świadomość, że podejmując wspólne działania, w razie konieczności mogą liczyć na pomoc sąsiedzką.

Korzyści, jakie płyną z samoorganizacji obywateli w grupy sąsiedzkiej czujności, to wzrost nieformalnej kontroli społecznej, wzrost odpowiedzialności za innych mieszkańców i przede wszystkim – ograniczenie możliwości działania okazjonalnym przestępcom. Jednakże grupy sąsiedzkie nie mogą zastępować policji. Na policji spoczywa bowiem ustawowy obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa obywatelom.

RAZEM BEZPIECZNIEJ

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych od 2007 roku koordynuje Rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań „Razem bezpieczniej”, którego celem jest aktywizacja i wspieranie inicjatyw lokalnych na rzecz poprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Program, który w kolejnych latach wspierany jest środkami budżetowymi (w 2012 roku była to kwota 3 mln złotych), zmierza do zwiększenia poczucia bezpieczeństwa wśród mieszkańców, zapobiegania przestępczości i aspołecznym zachowaniom, poprawy wizerunku policji i wzrostu zaufania społecznego do tej służby, a wreszcie – aktywizacji lokalnych partnerstw różnych podmiotów działających na rzecz poprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W ramach Programu funkcjonuje m. in. Bank Dobrych Praktyk, obejmujący obecnie blisko trzysta inicjatyw lokalnych, powiatowych, wojewódzkich i ogólnopolskich, stanowiących różnorodne przykłady realizacji jego celów. Mogą one stanowić cenną pomoc dla ewentualnych naśladowców.

W skład Zespołu wspierającego koordynację programu „Razem bezpieczniej” przez MSW wchodzą przedstawiciele kilkunastu resortów oraz wielu instytucji państwowych. Od strony administracji państwowej zapewnia to możliwość skutecznego przezwyciężania tzw. biurokratycznych barier oraz lepszego rozpoznania prawidłowości i skuteczności wydawania pieniędzy budżetowych na wsparcie różnych przedsięwzięć.

Konkludując ten wstępny i pobieżny przegląd problemów dotyczących bezpieczeństwa społeczności lokalnych (będą one przedmiotem kolejnych publikacji), chciałbym zwrócić uwagę na następujące kwestie:

•             po pierwsze: rządowy program bardzo by pewnie zyskał, gdyby w jego realizację zaangażowano pełniej – i w różnych formach – liderów społecznych i liderów opinii publicznej, którzy mogliby stanowić przeciwwagę dla obecnego przechyłu instytucjonalno-biurokratycznego;

•             po drugie: zasługuje na większą promocję, a jednocześnie analizę i weryfikację, celowość i skuteczność podejmowanych inicjatyw, głównie na różnych szczeblach administracji rządowej i samorządowej;

•             po trzecie: kwota 3 mln złotych rocznie przeznaczana na wsparcie inicjatyw w zakresie bezpieczeństwa społeczności lokalnych nie wygląda oszałamiająco na tle innych dotacji budżetowych, zwłaszcza, że w prostym przeliczeniu jest to nieco ponad 1200 złotych na gminę; trzeba się chyba bardziej przyłożyć, żeby było co dotować, i bardziej wysilić, żeby było wsparcie znaczące.

Jednym ze spektakularnych wydarzeń, poprzedzających sam fakt uzyskania członkostwa w NATO, było zrealizowanie niezbędnego warunku tego przyjęcia – w postaci wprowadzenia w Polsce systemu ochrony dokumentów niejawnych, opartego na standardach Paktu. Przed trzema laty weszła w życie nowa ustawa o ochronie informacji niejawnych. Przyniosła wiele oczekiwanych zmian oraz trudnych wyzwań dla osób zajmujących się tą problematyką.

Fakt o szczególnym znaczeniu w zakresie ochrony informacji niejawnych w Polsce stanowiła nowa ustawa o ochronie informacji niejawnych z dnia 5 sierpnia 2010 r. Bezpośrednim impulsem do dokonania zmian była zbliżająca się polska prezydencja w UE i związana z tym potrzeba wprowadzenia upoważnień umożliwiających dostęp do dokumentów o klauzuli zastrzeżone, w miejsce obowiązującego poprzednio postępowania sprawdzającego, kończonego uzyskiwaniem poświadczenia bezpieczeństwa.

Stało się to również dobrą okazją do „posprzątania” w systemie i jego unowocześnienia. Stąd zamiast nowelizacji – nowa ustawa. Punktem wyjścia przyjętych w nowej ustawie regulacji było stworzenie możliwości znacznie bardziej elastycznego traktowania zasad ochrony informacji o niskich klauzulach tajności, co w strukturach unijnych umożliwia szybkie, bieżące wykorzystywanie tych informacji w pracy grup roboczych oraz ich sprawne przekazywanie i przetwarzanie w systemach teleinformatycznych.

Duże znaczenie dla uproszczenia systemu ochrony informacji niejawnych i radykalnego zmniejszenia ich liczby, a także liczby jednostek organizacyjnych je przetwarzających, miała rezygnacja w ustawie z traktowania informacji dotyczących prawnie chronionych interesów obywateli i jednostek organizacyjnych jako informacji niejawnych w rozumieniu tej ustawy. Jej przepisy chronią bowiem tylko takie informacje, których ujawnienie przyniosłoby szkody interesom państwa, natomiast sposób postępowania z  informacjami dotyczącymi obywateli i jednostek organizacyjnych, a objętymi tajemnicami różnego rodzaju, jest przewidziany w innych ustawach ustanawiających te tajemnice.

W ten sposób dotychczasowe informacje stanowiące tajemnicę państwową lub służbową ograniczono do informacji niejawnych zawierających – jak to stwierdzono w uzasadnieniu do ustawy – w pewnym sensie „tajemnicę państwową o czterech klauzulach”, przy czym – w intencji ustawodawcy – znaczna część informacji do tej pory „ściśle tajnych” miała być klauzulowana jako „tajne” lub „poufne”, „tajnych” jako „poufne” lub „zastrzeżone”. Ustawa określiła nowe zasady znoszenia lub zmiany klauzuli tajności, odchodząc od zdefiniowanych z góry okresów obowiązywania klauzul (bezterminowo, 50 lat, 5 lat i 2 lata).

Na kierowników jednostek organizacyjnych nałożono obowiązek dokonywania przeglądu wszystkich wytworzonych w nich dokumentów niejawnych nie rzadziej niż raz na pięć lat (analogicznie do rozwiązań przyjętych w strukturach Unii Europejskiej) w celu określenia, czy informacje te spełniają nadal ustawowe przesłanki nadania im klauzuli tajności. Jeżeli  taki przegląd wykaże brak przesłanek do dalszej ochrony tych informacji na określonym poziomie – powinna nastąpić zmiana lub zniesienie nadanej klauzuli.

Na większą elastyczność obowiązującego systemu pozwala też możliwość określenia z góry (niezależnie od klauzuli) daty lub wydarzenia, po którym nastąpi zniesienie lub zmiana klauzuli tajności, a także możliwość odrębnego klauzulowania poszczególnych części dokumentu. Jedyny rodzaj informacji podlegających ochronie bez względu na upływ czasu, w stosunku do których zniesienie klauzuli tajności nie jest możliwe, to informacje mogące identyfikować funkcjonariuszy, żołnierzy lub pracowników służb i instytucji uprawnionych do wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych, a także osoby udzielające pomocy w wykonywaniu tych czynności.

Wszystkie osoby mające dostęp do informacji niejawnych będą teraz szkolone w zakresie ochrony tych informacji nie rzadziej niż co 5 lat. Dotyczy to również tych pracowników, którzy będą mieli dostęp tylko do informacji o klauzuli „zastrzeżone”. Poprzednio ustawa przewidywała cykliczność szkoleń wyłącznie w przypadku pełnomocników ochrony i ich zastępców. Na podstawie nowej ustawy można – w uzasadnionych przypadkach – zorganizować kancelarię tajną, obsługującą dwie lub więcej jednostek organizacyjnych. Możliwość obsługiwania wielu podmiotów przez jedną kancelarię tajną wychodzi naprzeciw potrzebom jednostek, które z przyczyn obiektywnych nie mogły zorganizować takiej kancelarii lub jej organizacja wiązała się z poniesieniem wysokich nakładów finansowych. Takie rozwiązania są również korzystne dla podmiotów, które dysponują niewielką liczbą dokumentów niejawnych.

Zupełnie nowym rozwiązaniem wprowadzanym do funkcjonowania systemu ochrony informacji niejawnych było zastosowanie zarządzania ryzykiem przy określaniu wymogów bezpieczeństwa fizycznego i teleinformatycznego. Rozwiązanie to umożliwia dopasowanie stosowanych środków ochrony do liczby i wagi chronionych informacji oraz rzeczywistego poziomu istniejących dla nich zagrożeń. Wprowadzenie tego rozwiązania miało też znacząco ułatwiać akredytację systemów teleinformatycznych przygotowanych do przekazywania i przetwarzania informacji niejawnych.

Nowa ustawa ma za sobą trzy lata funkcjonowania. Zważywszy na zakres i znaczenie zmian, jakie wprowadza w systemie ochrony informacji niejawnych, trzeba zapewne znacznie więcej czasu, zanim zaczną one przybierać w pełni postać realnej i powszechnej praktyki działania – nie tylko obowiązywać, ale również inspirować kierunki i ramy dalszej ewolucji tego systemu, pomyślnie i z sukcesem realizowanego już od piętnastu lat. Uważam, że zmiany te powinny przebiegać w sposób ewolucyjny, umacniać i stabilizować realnie funkcjonujący system w tej części, która się sprawdza i jest skuteczna w realizacji ustawowych celów, a jednocześnie należy cierpliwie, konsekwentnie i skutecznie analizować, oceniać, poprawiać, doskonalić i stabilizować praktykę oraz nowelizować stosowane prawo, a dopiero na tej podstawie co jakiś czas ustanawiać nowe prawo oraz rozważnie wprowadzać nowe koncepcje i rozwiązania.

Takie podejście można zaobserwować również w NATO i UE, gdzie nie widać wielkiego pośpiechu i radykalizmu we wprowadzaniu zmian. Tak się złożyło, że obie nasze ustawy (z 1999 r. i 2010 r.) powstawały pod presją czasu. W przypadku pierwszej, mówiło się w Sejmie, że jest „dopychana kolanem” ze względu na termin akcesji do NATO. Procedowano ją w wielkim pośpiechu i z dużą determinacją. Również następna ustawa – z 2010 r. – musiała zdążyć na prezydencję. Też nie było zbyt dużo czasu na dyskusję o praktycznych konsekwencjach i szczegółach różnych zmian systemowych, w tym – już na etapie założeń do ustawy. Wydaje się zatem nadal potrzebna wszechstronna dyskusja w środowiskach zainteresowanych ochroną informacji niejawnych na tematy merytoryczne, związane z realizacją ustawowych możliwości i wymogów w tym zakresie.

Na tle wprowadzonych ostatnią ustawą zmian w systemie ochrony informacji nasuwają się również pewne wnioski dotyczące szerszego kontekstu jego funkcjonowania, zarówno w systemie prawa, jak i w praktyce funkcjonowania sfery życia publicznego. Konstytucja RP w art. 61 stanowi, że: „Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne” oraz – że ograniczenie tego prawa „może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa”.

Takie możliwości ograniczania prawa obywatela do informacji stwarza m. in. ustawa o ochronie informacji niejawnych. I są to regulacje prawne, które dotyczą w szczególności funkcjonariuszy publicznych, w tym członków korpusu służby cywilnej. W działalności administracji publicznej wszystko, czego skutecznie nie chroni ustawa o ochronie informacji niejawnych, czy inna ustawa o dostępie do informacji publicznej, nakazuje się udostępnić obywatelowi na jego wniosek. Niewłaściwe zastosowanie ustawy o ochronie informacji niejawnych stwarza przy tym możliwość unieważnienia przez sąd podejmowanych działań ochronnych jako nielegalnych i nieskutecznych, a w rezultacie informacja niejawna może stać się informacją publiczną, co tworzy możliwość powstania potencjalnej lub realnej szkody dla państwa.

Jednocześnie, informacje niejawne w świetle obowiązującej ustawy, to informacje, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej, albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne, także w trakcie ich opracowywania oraz niezależnie od formy i sposobu ich wyrażania. Ponadto informacje niejawne, aby mogły korzystać z możliwości ustawowej ochrony, muszą spełniać wymogi formalne przetwarzania ich już w trakcie tworzenia w ściśle określonych warunkach przy wyraźnym oznaczeniu klauzuli ochronnej.

Przetwarzanie w konkretnej instytucji informacji niejawnych regulują szczegółowo dokumenty wewnętrzne m. in. w sprawie określenia szczególnego sposobu organizacji i funkcjonowania Kancelarii Tajnej, sposobu i trybu przetwarzania informacji niejawnych oraz doboru i stosowania środków bezpieczeństwa fizycznego w celu ich ochrony. Zatem system ochrony informacji niejawnych obok zagrożeń płynących z tradycyjnych źródeł i kierunków (m. in. działania szpiegowskie, w tym szpiegostwo naukowe, przemysłowe, terroryzm, itd.) może dziś mieć w coraz większym stopniu przeciwnika również we własnych błędach i słabościach.

Dotychczas osoby, które – zatrudnione na stanowiskach z wymaganym dostępem do informacji niejawnych – uzyskały odpowiednie poświadczenie bezpieczeństwa, musiały przejść obowiązkowe szkolenie niezbędne dla uzyskania realnego dostępu do informacji niejawnych. Tego typu szkolenie przeprowadza się – zgodnie z wymogami ustawowymi – w celu m. in. zapoznania z: przepisami dotyczącymi ochrony informacji niejawnych oraz odpowiedzialności karnej, dyscyplinarnej i służbowej za ich naruszenie, w szczególności za nieuprawnione ujawnienie informacji niejawnych. Także dla zapoznania z zasadami ochrony informacji niejawnych w zakresie niezbędnym do wykonywania pracy na określonym stanowisku, z uwzględnieniem zasad zarządzania ryzykiem bezpieczeństwa informacji niejawnych, w szczególności szacowania ryzyka, sposobami ochrony informacji niejawnych oraz postępowania w sytuacjach zagrożenia dla takich informacji lub w przypadku ich ujawnienia.

Nie da się ukryć, że cała wiedza ogólna i praktyczna, przekazywana na tych szkoleniach, ze swej natury dotyczy głównie różnorodnych zagrożeń dla urzędnika z tytułu kontaktu z informacjami niejawnymi i może prowadzić do wniosku, że najlepiej tego kontaktu unikać.

Jeśli system ochrony informacji niejawnych ma się rozwijać i spełniać coraz ważniejszą rolę m. in. w podnoszeniu skuteczności działania administracji publicznej – konieczne jest wszechstronne przygotowywanie przyszłych urzędników oraz doskonalenie zawodowe już zatrudnionych w zakresie wykorzystywania i stosowania ustawowych możliwości codziennej pracy z informacjami niejawnymi.

W oparciu o dotychczasowe doświadczenia piętnastu lat funkcjonowania w Polsce systemu ochrony informacji niejawnych, opartego na standardach natowskich i unijnych, można stwierdzić, że znajomość formalnej strony tej działalności wśród zainteresowanych (głównie pracowników pionów ochrony i innych osób obsługujących system) jest coraz większa, zarówno w rezultacie oferty i wymogów szkoleniowych, jak i nabywania wraz z rosnącym stażem pracy praktycznych umiejętności. Są też podstawy do pewnego optymizmu w sprawie dalszego rozwoju zawodowego w nowym zawodzie specjalisty ochrony informacji niejawnych.

Lock full review www.8betting.co.uk 888 Bookmaker

PARTNERZY