Wydawnictwo Publicus Sp. z o.o.
04-260 Warszawa, ul. Jedwabnicka 1
tel/fax: +48 22 610 10 99 w. 26
Bank Zachodni WBK SA XVII Oddział Warszawa 
08 1090 1753 0000 0001 1981 0954

Ostrzeżenie

JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 47.

środa, 26 luty 2014 16:27

FINANSOWANIE ZADAŃ W 2014 ROKU

Napisane przez 

Rok 2014 będzie trudnym rokiem dla jednostek samorządu terytorialnego. Z jednej strony jest to rok wyborczy, a więc należy się spodziewać nacisku na pokazanie efektów działalności samorządowej. Z drugiej strony, jest to rok „przejściowy” w zakresie możliwości korzystania z bonusu, jakim z pewnością jest zasilenie gospodarki pieniędzmi z Unii Europejskiej.

Dodatkowo sprawy komplikuje obowiązująca od Nowego Roku nowa formuła wskaźnika zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego. Jak sobie radzić w tych okolicznościach, zadają sobie zapewne pytanie liderzy samorządowi na różnych szczeblach. Można oczywiście kierować do „najwyższej instancji” pytanie – jak żyć, Panie Premierze? Ale jak pokazuje historia, lepsze efekty realnie można uzyskać  poszukując rozwiązań we własnym zakresie.

Alternatywne źródła finansowania

Brak możliwości finansowania nowych przedsięwzięć środkami europejskimi w większym stopniu niż w ostatnich latach kieruje nasze zainteresowanie w stronę alternatywnych źródeł finansowania zadań. Wśród różnych możliwości najbardziej atrakcyjnym kierunkiem wydaje się być sięgnięcie po środki przeznaczone na finansowanie przedsięwzięć proekologicznych.

Starać się możemy o ich pozyskanie przede wszystkim w funduszach ochrony środowiska. Zarówno w narodowym, nakierowanym na finansowanie przedsięwzięć ponadregionalnych, jak i wojewódzkich funduszach zorientowanych na finansowanie przedsięwzięć o mniejszym zasięgu. Fundusze dysponują środkami gromadzonymi przez marszałków województw. Najbardziej korzystną formą ich pozyskania jest oczywiście bezzwrotna dotacja. Ale również preferencyjne pożyczki z możliwością częściowego umorzenia zobowiązania stanowią atrakcyjne źródło finansowania samorządów. Co prawda, zakres możliwości wykorzystania środków jest w tym przypadku ograniczony proekologicznym charakterem źródła, ale potrzeby w tym zakresie są ogromne na wszystkich poziomach samorządów.

Zgodnie z obowiązującymi regułami, część środków marszałkowie przekazują bezpośrednio do budżetów gmin i powiatów. Choć od kilku lat nie funkcjonują powiatowe i gminne fundusze celowe w zakresie finansowania środowiska, ale strumień środków przekazywany do budżetów jednostek samorządu terytorialnego stanowi tzw. pieniądz znaczony. Może on zostać wykorzystany wyłącznie na finansowanie przedsięwzięć ekologicznych, podobnie jak środki przekazywane do narodowego oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na zmianę w ustawie Prawo ochrony środowiska, która wyjaśnia wątpliwości co do tego, kto jest beneficjentem wpływów opłaty z tytułu składowania i magazynowania odpadów.[1] Zgodnie z tą regulacją 50 proc. wpływów z tego tytułu stanowi dochód gminy, na terenie której znajduje się składowisko, natomiast 10 proc. dochód powiatu. W przypadku miast na prawach powiatu oznacza to uzyskanie dochodu w wysokości 60 proc. środków wpłacanych przez zarządcę składowiska odpadów.

Pozyskiwanie środków na finansowanie przedsięwzięć proekologicznych to zagadnienie, którego nie wyczerpuje możliwość sięgania po środki zgromadzone w ramach funduszy ochrony środowiska. W świetle ograniczonej ilości środków gromadzonych przez marszałków województw, warto mieć świadomość, że samorządy mają możliwość wpływania na wielkość strumienia środków z opłat za korzystanie ze środowiska. Myślę przede wszystkim o współpracy z marszałkami województw w zakresie uświadamiania przedsiębiorców co do obowiązków wynikających z faktu gospodarczego wykorzystania środowiska oraz roli opłat jako instrumentu poprawy jego stanu. W dalszym bowiem ciągu świadomość w tym zakresie wśród przedsiębiorców jest niewielka, a to wpływa w sposób znaczący na brak realizacji obowiązków wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska.

Ograniczoność środków, o które mogą starać się samorządy, żeby finansować  zadania proekologiczne, w szczególności w ramach bezzwrotnej dotacji, wymusza konieczność zwiększania zdolności finansowej realizacji zadań w oparciu o instrumenty dłużne. Możliwość ich wykorzystania jest jednak ograniczona wspomnianym już wskaźnikiem zadłużenia, szczególnie w jego aktualnej formule. To powoduje, że winniśmy poszukiwać najbardziej efektywnych rozwiązań.

Efektywne sposoby pozyskania środków

Jakie więc mamy możliwości w tym zakresie? Wydaje się, że w ostatnich latach najbardziej efektywnymi kierunkami pozyskiwania środków finansowych są pożyczki zaciągnięte w międzynarodowych instytucjach finansowych, takich jak Europejski Bank Inwestycyjny (EBI – European Investment Bank), czy Bank Rozwoju Rady Europy (CEB – Council of Europe Development Bank). Pomimo utrudnień związanych z wymogami stawianymi przez obie instytucje w zakresie rozliczania finansowego pożyczki, proponowane warunki spłaty są bardzo atrakcyjne. Nawet biorąc pod uwagę ryzyko kursowe. Dla jednostek samorządu terytorialnego nie bez znaczenia jest, że pomimo, iż obie instytucje w swej nazwie mają słowo „bank”, faktycznie reprezentują organizacje międzynarodowe. Skutkuje to w praktyce brakiem obowiązku stosowania przepisów Prawa zamówień publicznych przy zawieraniu umów.[2]

W drugiej kolejności warto zwrócić uwagę na możliwość pozyskiwania środków finansowych w drodze emisji obligacji. Jest to ciągle niezbyt popularna forma zdobywania kapitału – pomimo dość szerokiej dyskusji na temat emisji papierów wartościowych przez jednostki samorządu terytorialnego, która zapoczątkowana była jeszcze w pierwszej połowie lat 90. ubiegłego stulecia. Koszt pozyskania kapitału tą drogą jest niższy niż w przypadku zaciągnięcia kredytu. Wskazuje się też na inne korzyści wynikające z emisji obligacji, jak pewność pozyskania kapitału, prestiż jednostki samorządu terytorialnego czy brak obowiązku stosowania prawa zamówień publicznych do usług finansowych związanych z emisją, sprzedażą, kupnem lub transferem papierów wartościowych[3].

Z kolei pewną prostotę pozyskiwania środków finansowych wskazuje się jako zaletę sięgania po wsparcie finansowe w drodze zaciągnięcia kredytu w bankach komercyjnych. Co prawda, w tym przypadku nie unikniemy stosowania przepisów prawa zamówień publicznych, ale przy odpowiednim opisaniu przedmiotu zamówienia i warunków przetargu możemy uzyskać środki finansowe bez większych kłopotów. Co należy podkreślić, przy dzisiejszych poziomach stóp procentowych jednostki samorządu terytorialnego mogą uzyskać kredyt, ponosząc bardzo niskie koszty jego pozyskania. Znam przypadek dużej jednostki samorządu terytorialnego, która uzyskała w ubiegłym roku niższe oprocentowanie kredytu w banku komercyjnym, niż proponowane oprocentowanie pożyczek w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Taka sytuacja jednak jest uzależniona od dobrej kondycji finansowej jednostki. W tym zakresie wygrywają te podmioty, które prowadziły dotychczas bezpieczną politykę finansową. Bardzo pozytywnie przez wszelkie instytucje finansowe postrzegane są te samorządy, które poddawały się ocenie agencji ratingowych. Oczywiście, w przypadku, gdy przyznawany rating był wysoki.

Pomimo różnych możliwości kredyt wydaje się w dalszym ciągu najpopularniejszą ścieżką  pozyskiwania kapitału przez jednostki samorządu terytorialnego. Tym niemniej, eksperci wskazują, że niedogodności – wynikające z obecnej formuły wskaźnika zadłużenia – będą zmuszać samorządowców do poszukiwania alternatywnych sposobów. Wymienia się wśród nich formułę partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP). Inna sprawa, że poważną barierą wprowadzania tego rozwiązania w naszym kraju jest jednak ciągle pokutujące przekonanie, że do formuły „trzech P” należy dodać czwarte – Prokurator. Panuje dość powszechnie opinia, że formuła partnerstwa w naszych warunkach wiąże się z niejasnymi relacjami miedzy partnerami publicznym i prywatnym. To powoduje, że formuła ta nie jest zbyt popularna wśród samorządów, szczególnie tych mniejszych. A te w pierwszej kolejności wskazuje się jako „ofiary” nowej formuły wskaźnika zadłużenia.

Preferowane JST duże i mocne

Można spotkać się też z obawami, że nowa formuła wskaźnika zadłużenia wymusi na samorządach jeszcze inne praktyki. Jako przykład wskazuje się na realizację inwestycji za pośrednictwem spółek, których zadłużenie nie wlicza się do skonsolidowanych sprawozdań jednostek samorządu terytorialnego. Jednocześnie, jako sposób ominięcia skutków nowej formuły zadłużenia, wskazuje się faktyczne zlecanie zadań poprzez podwyższanie kapitału podstawowego spółki komunalnej  w postaci wpłaty gotówki[4].

W pewnym sensie negatywną konkluzją, do jakiej dochodzimy w tych rozważaniach, jest jednak przekonanie, że zakres dostępnych możliwości pozyskiwania dodatkowych środków na finansowanie zadań preferuje samorządy duże i mocne. A więc te, dla których ograniczenia wynikające z nowej formuły wskaźnika zadłużenia są znacznie mniej dotkliwe. Małym samorządom należy więc w bieżącym roku rekomendować przede wszystkim korzystanie z dostępnych bezzwrotnych środków, takich, jak te przeznaczone dla realizacji przedsięwzięć proekologicznych. Przy czym podkreślić należy, że na zwiększenie dostępności dotacji wpłynie większa aktywność samorządów. Szczególnie w obszarze współpracy z marszałkami województw w zakresie działań zwiększających skuteczność egzekwowania opłat za korzystanie ze środowi



[1] Ustawa z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2014 r., poz. 47)

[2] W oparciu o art. 4 pkt. 1a Prawa zamówień publicznych. Por. „Udzielanie zamówień publicznych przez Zamawiającego stosującego szczególną procedurę przewidzianą przez wewnętrzne regulacje organizacji międzynarodowej”, www.uzp.gov.pl.

[3] Zgodnie z art. 4 pkt. 3j Prawa zamówień publicznych.

[4] „Pora na obligacje. Analiza możliwości inwestycyjnych samorządów”, Portal internetowy Serwis Samorządowy PAP.

Lock full review www.8betting.co.uk 888 Bookmaker

PARTNERZY