Wydawnictwo Publicus Sp. z o.o.
04-260 Warszawa, ul. Jedwabnicka 1
tel/fax: +48 22 610 10 99 w. 26
Bank Zachodni WBK SA XVII Oddział Warszawa 
08 1090 1753 0000 0001 1981 0954

Ostrzeżenie

JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 47.

wtorek, 23 lipiec 2013 22:36

PÓŁROCZNA INFORMACJA Z REALIZACJI BUDŻETU JEDNOSTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

Napisane przez 

Czas bardzo szybko płynie. Wydaje się, że nie tak dawno zajmowaliśmy się uchwaleniem budżetu jednostki samorządu terytorialnego na 2013 rok. Kilkanaście  dni temu upłynął też ustawowy termin uchwalenia absolutorium dla zarządów jednostki samorządu terytorialnego, a już pora podejmować działania w ramach prac nad przygotowaniem półrocznej informacji o przebiegu wykonania planu finansowego jednostki samorządu terytorialnego.

Z punktu widzenia oceny sprawozdań finansowych, w tym również półrocznej informacji o przebiegu wykonania planu finansowego jednostki samorządu terytorialnego, warto zwrócić uwagę na dwie zasady – jawności oraz przejrzystości finansów publicznych – traktowane zresztą w sposób szczególny przez przepisy o finansach publicznych. Pierwsza z tych zasad wiąże się z podawaniem do publicznej wiadomości informacji dotyczących realizacji zadań finansowanych ze środków publicznych.

Jawność i przejrzystość finansów publicznych

W szczególności zasada jawności przekazuje szereg uprawnień radnym jednostek samorządu terytorialnego, którzy – oprócz informacji wynikających z przygotowywanych przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta czy zarząd jednostki samorządu terytorialnego dokumentów, w tym sprawozdań finansowych – mają także prawo dostępu do dowodów księgowych i dokumentów inwentaryzacyjnych oraz informacji o wynikach kontroli gospodarczej, jak i również sprawozdania z wykonania planu audytu w jednostce samorządu terytorialnego.

Druga ze wspomnianych zasad – zasada przejrzystości finansów publicznych – wymaga, by jednostki samorządu terytorialnego prowadziły ewidencję księgową w oparciu o zestandaryzowane plany kont[1] przy wykorzystaniu klasyfikacji budżetowej[2]. Mają też obowiązek stosowania jednolitych reguł sprawozdawczości budżetowej[3]. Zasada przejrzystości jest realizowana przede wszystkim przez wprowadzenie układu zadaniowego budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Obie zasady   wspierają radnych, reprezentujących mieszkańców wspólnoty, w realizacji funkcji kontrolnej organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego. Funkcji kontrolnej związanej z oceną wykorzystania środków publicznych, a więc pochodzących z danin płaconych w formie podatków i różnych opłat przez tychże mieszkańców wspólnoty samorządowej, zgodnie z obowiązującymi zasadami.  

Głównym instrumentem do sprawowania funkcji kontrolnych jest ocena sprawozdań finansowych. Sprawozdania finansowe przedkładane na koniec roku budżetowego wiążą się bezpośrednio z przyjęciem lub odrzuceniem absolutorium dla wójta, burmistrza, prezydenta miasta czy zarządu jednostki sektora finansów publicznych. A więc skutkiem negatywnej oceny może być zmiana kierownika jednostki samorządu terytorialnego.

Nieco inny charakter ma ocena informacji o realizacji budżetu za półrocze. Ta bowiem nie prowadzi wprost do odwołania organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego. Daje przede wszystkim, w połowie okresu rozliczeniowego, możliwość oceny realizacji założeń przyjętych w uchwale budżetowej. Służyć więc będzie przede wszystkim do podejmowania działań stanowiących reakcję na ewentualne zagrożenia w realizacji budżetu.

Forma półrocznej informacji

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami wójt, burmistrz, prezydent miasta oraz zarząd jednostki samorządu terytorialnego ma obowiązek przedstawienia organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego oraz regionalnej izbie obrachunkowej w terminie do 31 sierpnia:

1)    Informacji o przebiegu wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego za pierwsze półrocze,

2)    Informacji o kształtowaniu się wieloletniej prognozy finansowej, w tym o przebiegu realizacji przedsięwzięć wieloletnich zawartych w prognozie,

3)    Informacji na temat przebiegu wykonania w pierwszym półroczu planów finansowych podległych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, samorządowych instytucji kultury oraz innych samorządowych osób prawnych[4].

Ustawa o finansach publicznych nie precyzuje szczegółowo wymagań dotyczących zawartości wymienionych dokumentów. Zakres i formę  przedstawianej informacji określa organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, czyli – rada lub sejmik wojewódzki. Określając wymagania, organ powinien podporządkować je funkcji kontrolnej, jaką pełni w stosunku do organu wykonawczego w zakresie gospodarowania środkami publicznymi. Przy wykorzystaniu wytycznych, wynikających z zasad jawności i przejrzystości finansów publicznych, gwarantowanych przez zapisy ustawy o finansach publicznych – podobnie jak w przypadku sprawozdania rocznego – efektywność kontroli wymaga, aby informacja   półroczna przygotowywana została w układzie i szczegółowości, w jakiej uchwalony został budżet jednostki samorządu terytorialnego. Taki sposób prezentacji półrocznej informacji pozwala na dokonanie efektywnej oceny stopnia realizacji założeń określonych w uchwale budżetowej. Tak więc, z jednej strony informacja zawierać powinna przedstawienie wykonania dochodów i wydatków przy wykorzystaniu pozycji klasyfikacji budżetowej. Z punktu widzenia radnych niezmiernie przydatne będzie jednakże przedstawienie stopnia realizacji zadań w układzie zadaniowym.

W informacji zawrzeć należy również część opisową, wyjaśniającą przesłanki uzyskanego poziomu realizacji zadań. W szczególności wskazującą na przyczyny braku lub niskiego poziomu wykonania zadań.

Ocena stopnia realizacji budżetu JST

Informacja półroczna służyć ma niewątpliwie przeprowadzeniu przez organ stanowiący okresowej kontroli i oceny przebiegu realizacji nie tylko budżetu sensu stricte, ale i wieloletniej prognozy finansowej oraz planów finansowych samorządowych osób prawnych – w kontekście wyznaczonych do wykonania w roku budżetowym zadań publicznych – i wprowadzeniu, na podstawie tej oceny, ewentualnych korekt prowadzących do osiągnięcia zamierzonych celów.[5]

Można wskazać dwie płaszczyzny prowadzonej kontroli. Z jednej strony to płaszczyzna finansowa: przedstawione dokumenty pozwalają bowiem na dokonanie oceny, jak w ciągu półrocza wykonywane są założenia dotyczące wskaźników finansowych, w tym wskaźnika zadłużenia. Służy temu przedstawienie informacji na temat kształtowania się wieloletniej prognozy finansowej, a więc również kształtowania się wskaźnika zadłużenia w perspektywie wieloletniej, w świetle zrealizowanych dochodów i wydatków w pierwszym półroczu danego roku.

Świadomość sytuacji finansowej jednostki samorządu terytorialnego zwiększa również informacja na temat realizacji planów finansowych przez jednostki samorządowe. W szczególności działających w zakresie ochrony zdrowia, gdyż ten sektor generuje w ostatnim czasie największe zagrożenia kondycji finansowej jednostek samorządu terytorialnego.

Sytuację finansową jednostki samorządu terytorialnego oceniamy  przede wszystkim przez pryzmat uzyskanych dochodów własnych. Szczególnie z punktu widzenia realizacji prognozy wpływów podatkowych. W krańcowym przypadku, gdy dochody realizowane są znacznie poniżej założeń, jednostka samorządu terytorialnego może podejmować działania korygujące budżet po stronie wydatków, w tym także poprzez  procedurę blokowania wydatków.

Druga płaszczyzna oceny dokonywanej przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego dotyczy stopnia realizacji zadań zapisanych w budżecie. W tym również zadań wieloletnich zawartych w wieloletniej prognozie finansowej. Dokonanie tej oceny nie jest proste. Szczególnie w zakresie oceny stopnia wykonania zadań inwestycyjnych, które mają swój harmonogram. Nie da się po upływie sześciu miesięcy w roku oczekiwać, że wydatki na inwestycje wykonane zostaną proporcjonalnie do upływu czasu, tj. w 50 proc. W kontroli stopnia realizacji zadań niezbędna jest ocena stopnia zaangażowania wydatków budżetowych, na które wpływ ma nie tyle wartość dokonanych płatności, lecz wielkość środków zaangażowanych poprzez zawarcie umów. Z kolei ocena stopnia realizacji  wydatków bieżących musi uwzględniać wdrażane w jednostce samorządu terytorialnego programy oszczędnościowe. Przede wszystkim w zakresie zatrudnienia i wynagrodzeń.

W pewnym stopniu założenia wynikające z obu wymienionych płaszczyzn są przeciwstawne. Z jednej strony bowiem, polepszeniu wskaźników finansowych służy przede wszystkim ograniczenie wydatkowania środków przeznaczonych na realizację zadań. Szczególnie, gdy uwzględnimy, że jednostka samorządu terytorialnego generalnie nie ma bezpośredniego wpływu na wysokość uzyskiwanych dochodów własnych. Z drugiej strony, podstawowym zadaniem jednostki samorządu terytorialnego nie jest uzyskiwanie korzystnych wyników finansowych, lecz realizacja zadań służących zaspokajaniu potrzeb społecznych. To, co korzystne z punktu widzenia wskaźników finansowych, może być niekorzystne z punktu widzenia poziomu realizacji zadań publicznych. Dotyczy to nie tylko wydatków przeznaczanych bezpośrednio na inwestycje, ale także wydatków bieżących. Ograniczenie środków na wynagrodzenia w administracji publicznej, powszechnie określane za społecznie oczekiwane, może skutkować odpływem wykwalifikowanych kadr i w konsekwencji pogorszeniem jakości realizowanych zadań przez jednostkę samorządu terytorialnego.

Tak więc należy jednoznacznie stwierdzić, że kontrola realizacji budżetu poprzez  ocenę informacji o realizacji budżetu za pierwsze półrocze nie jest zadaniem prostym dla rad i sejmików województw. Prawidłowość realizacji budżetu i kształtowania wieloletniej prognozy finansowej stawia przed radnymi poważne wyzwania. Tym bardziej warto pochylić się na uchwałami określającymi zawartość i formę przedstawianych przez wójtów, burmistrzów, prezydentów miast i zarządy jednostek samorządu terytorialnego materiałów. Tak, aby były to informacje przejrzyste i zawierające wyjaśnienia realizowanych procesów.



[1] Rozporządzenie Ministra Finansów  z dnia 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej(t.j. Dz. U. z 2013 r, poz. 289).

[2] Rozporządzenie Ministra Finansów z 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz. U. Nr 38, poz. 207 z późn. zmian.).

[3] Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 lutego 2010 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. Nr 20, poz.103).

[4] Zgodnie z art. 266 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późn. zmian.).

[5] B.Fabin, „Informacja półroczna z wykonania budżetu”, Finanse publiczne, lipiec 2010.

Lock full review www.8betting.co.uk 888 Bookmaker

PARTNERZY