Wydawnictwo Publicus Sp. z o.o.
04-260 Warszawa, ul. Jedwabnicka 1
tel/fax: +48 22 610 10 99 w. 26
Bank Zachodni WBK SA XVII Oddział Warszawa 
08 1090 1753 0000 0001 1981 0954

Ostrzeżenie

JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 47.

poniedziałek, 26 listopad 2012 18:01

Budżet państwa a finanse samorządów

Napisane przez 

Budżet samorządowca jest w poważnym stopniu uzależniony od przyjętych w ustawie budżetowej wielkości transferów finansowych: subwencji i dotacji.

Ustawa budżetowa stanowi podstawę gospodarki finansowej państwa w roku budżetowym. Państwa w szerokim znaczeniu. Nie decyduje wyłącznie o możliwości finansowania zadań przez instytucje rządowe, ale stanowi bazę do planowania finansowego szerokiej gamy instytucji, w tym przedstawicieli samorządu terytorialnego w szczególności. Waga tego aktu prawnego jest ogromna. Stąd Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej wprowadza szereg przepisów dyscyplinujących rząd i parlament - instytucji odpowiedzialnych za jego uchwalenie. W tym szczególnie istotny wydaje się przepis, zgodnie z którym, jeżeli w ciągu czterech miesięcy od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy budżetowej nie zostanie ona przedstawiona Prezydentowi Rzeczypospolitej do podpisu, może on w ciągu 14 dni zarządzić skrócenie kadencji Sejmu[1].

Nieterminowe uchwalenie ustawy budżetowej znacznie komplikuje działania związane z kształtowaniem budżetu JST, bowiem jest on ściśle uzależniony od zapisów zawartych w budżecie państwa. Zarówno pośrednio jak i bezpośrednio. To zaś w konsekwencji wpływa na realizację zadań gmin, powiatów oraz województw samorządowych.  

Propozycje rządowe

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że podstawą przygotowania prognozy finansowej jednostki samorządu terytorialnego są założenia makroekonomiczne Rady Ministrów, stanowiące podstawę prognozowania wielkości środków wprowadzonych do projektu budżetu państwa. Przede wszystkim dotyczy to wskaźników wzrostu produktu krajowego brutto (PKB) oraz planowanej inflacji. Przygotowując projekt uchwały budżetowej jednostki samorządu terytorialnego, organy wykonawcze odnoszą się do propozycji rządu, bowiem wskaźniki te dają podstawę do planowania wysokości dochodów własnych, w szczególności wpływów z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku dochodowym od osób prawnych.

Subwencje i dotacje

Budżet jednostki samorządu terytorialnego jest w poważnym stopniu uzależniony od przyjętych w ustawie budżetowej wielkości transferów finansowych skierowanych do jednostek samorządu terytorialnego. Generalnie transfery te dzielimy na dwie grupy: subwencje i dotacje.

Subwencja (łac. subventio – zapomoga) stanowi nieodpłatną i bezzwrotną pomoc finansową udzielaną najczęściej przez państwo określonym podmiotom, np. jednostkom samorządu terytorialnego czy partiom politycznym dla wsparcia ich działalności[2]. Subwencja różni się oddotacjitym, że ma charakter roszczenia prawnego. Jeśli została zapisana wbudżeciez przeznaczeniem dla określonej jednostki, musi zostać przekazana. Decyzję co do jej rozdysponowania, podejmuje organ, który ją otrzymał.

Natomiast w przypadku dotacji decyzję o sposobie jej wykorzystania podejmuje organ, który przyznał dotację. Określa on również warunki wstępne, jakie musi spełniać podmiot dotowany. Można więc powiedzieć, że przyznanie dotacji ma charakter uznaniowy. Wykorzystanie jej jest związane z koniecznością rozliczenia przyznanych środków, zgodnie z regułami określonymi w prawie oraz umowie, na podstawie której dotacja została przyznana.   

Subwencja ogólna

Przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego   określają części składające się na należną jednostkom subwencję ogólną. W przypadku gmin i powiatów składa się ona z:

a)    części wyrównawczej

b)    części równoważącej

c)    części oświatowej

W przypadku województw samorządowych w skład tego typu subwencji wchodzą:

a)    część wyrównawcza

b)    część regionalna

c)    część oświatowa.

Jak wynika z definicji subwencji, o przeznaczeniu subwencji ogólnej decyduje rada gminy, rada powiatu lub sejmik województwa.

Subwencja wyrównawcza

Na częśćwyrównawczą subwencji ogólnej dla gmin składa się kwota podstawowa oraz uzupełniająca. Podstawą wyliczenia wielkości należnej gminie kwoty podstawowej jest relacja wskaźnika G, czyli wskaźnika dochodów podatkowych na jednego mieszkańca w gminie oraz wskaźnika Gg, odnoszącego się do wskaźnika dochodów podatkowych przypadającego na jednego mieszkańca dla wszystkich gmin. Porównując oba te wskaźniki, określa się wielkość środków należnych gminie. Natomiast kwotę uzupełniającą otrzymuje gmina, w której gęstość zaludnienia jest niższa od średniej gęstości zaludnienia w kraju.

W przypadku powiatu wysokość należnej subwencji wyrównawczej oblicza się za pomocą analogicznych wskaźników P i Pp. Natomiast wielkość kwot należnych województwu samorządowemu zależy od relacji wskaźników: W i Ww.

Część równoważąca subwencji ogólnej

Realizacja wpływów dotyczących części równoważącej subwencji ogólnej dla gmin i powiatów oraz części regionalnej subwencji ogólnej dla województw wiąże się z funkcjonowaniem tzw. „janosikowego”. Jego wysokość ustala się na poziomie łącznej kwoty wpłat jednostek samorządu terytorialnego, w których stosunek wskaźnika dochodów podatkowych na jednego mieszkańca w gminie do wskaźnika dla wszystkich gmin przekracza 150%.

W przypadku powiatów i województw analogiczny poziom relacji ustalony został na poziomie 110 %. Jednostki przekraczające przedstawiony poziom wskaźników wpłacają należne kwoty do budżetu państwa, a następnie środki te są dystrybuowane do samorządów o mniejszych dochodach.  

Część oświatowa subwencji ogólnej

Kwota części oświatowej subwencji ogólnej ustalana jest w ustawie budżetowej i przeznaczana dla jednostek samorządu terytorialnego na dofinansowanie działalności oświatowej. Dzielona jest ona przez Ministra Edukacji Narodowej, a zapis tego procesu znajduje się w rozporządzeniu przygotowanym po konsultacji z Ministrem Finansów oraz reprezentacją jednostek samorządu terytorialnego. Podział środków jest dokonywany z uwzględnieniem typów oraz rodzajów szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, stopni awansu zawodowego nauczycieli oraz liczby dzieci w tych szkołach i placówkach.

Projekty budżetu na rok 2013 – APLA

W projekcie budżetu państwa na 2013 rok wielkości subwencji ogólnej przedstawiają się następująco:

Projektowana wielkość subwencji dla gmin to: 30 465 627 487 zł, w tym:

Część oświatowa : 23 693 385 183 zł

Część wyrównawcza: 6 321 532 654 zł

Część równoważąca: 450 709 650 zł

 

Projektowane wpłaty gmin do budżetu państwa mają wynieść 571 338 352 zł., w tym z gminy Warszawama wpłynąć285 305 183 zł. 

 

Projektowana wielkość subwencji dla powiatów to: 17 525 298 238 zł, w tym:

Część oświatowa : 14 881 558 692  zł

Część wyrównawcza: 1 567 127 251 zł

Część równoważąca: 1 076 612 295 zł

 

Projektowane wpłaty powiatów do budżetu państwa mają wynieść 1 076 612 295 zł

W tym miasto stołeczne Warszawa wpłaci 506 720 961 zł.

 

Projektowana wielkość subwencji dla województw to: 2 604 936 139 zł, w tym:

Część oświatowa : 778 063 067 zł

Część wyrównawcza: 1 091 563 335 zł

Część regionalna: 735 309 737 zł

Projektowane wpłaty województw do budżetu państwa wynoszą 735 309 737 zł, na co składają się m.in. wpłaty województwa mazowieckiego, wynoszące 661 345 344zł oraz województwa dolnośląskiego: 73 964 393 zł.[3]

Dotacje: na zadania własne i z zakresu administracji rządowej

Drugą formą transferu środków z budżetu państwa do jednostki samorządu terytorialnego są dotacje. Jednostki te mogą otrzymywać dotację celową na zadania własne, zlecone w drodze porozumień oraz w drodze ustawy.

Dotacja na zadania własne dotyczy dofinansowania przedsięwzięć określonych w kontrakcie wojewódzkim. Może również dotyczyć innych zadań określonych w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, np. zadań inwestycyjnych szkół i placówek oświatowych czy też związanych z budową i remontami obiektów sportowych. Zasadą jest, że dofinansowanie z budżetu państwa zadań własnych poza kontraktem wojewódzkim nie może przekroczyć 50% ich wartości.

Dotacje na zadania z zakresu administracji rządowej, realizowane na podstawie porozumień, są uzyskiwane i rozliczane w oparciu o zapisy porozumień zawieranych między przedstawicielami administracji rządowej a jednostką samorządu terytorialnego.

Dla przykładu porozumienie może dotyczyć realizacji przez gminę zadania utrzymania grobów wojennych, przeprowadzenia remontów oraz pielęgnacji zieleni i utrzymania porządku oraz czystości na cmentarzach i grobach wojennych.

Z kolei dotacja na zadania z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami wynika wprost z przepisów prawa. Wysokość otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego dotacji powinna zapewnić możliwość pełnej i terminowej realizacji zadań.

Przepisy przewidują możliwość dochodzenia należnych jednostce samorządu terytorialnego świadczeń w postępowaniu sądowym w przypadku przekazywania przez wojewodę dotacji w wysokości niewystarczającej do realizacji tychże zadań. Dotacje te w przypadku gminy są przeznaczane przykładowo na zadania związane z wydawaniem dowodów osobistych, ewidencją ludności czy opieką społeczną.

Jednostka samorządu terytorialnego może otrzymywać ponadto dotacje na realizację zadań objętych mecenatem państwa w dziedzinie kultury oraz dotacje na realizację projektów finansowanych ze środków europejskich w ramach właściwych programów operacyjnych.

Projekt budżetu 2013 APLA

W projekcie budżetu państwa na rok 2013 zapisano kwoty dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego w wysokości 17 610 177 000 zł, w tym:

·         na zadania własne: 2.744.926 000 zł

·         realizowane na podstawie porozumień: 26.842.000 zł 

·         na zadania z zakresu administracji rządowej 14.838.409.000 zł, a z tego:

dotacja dla gmin - 10 211 887 000 zł

dotacja dla powiatów - 3 747 680 000 zł

dotacja dla województw - 1 112 534 000 zł.[4]



[1] Art. 225 Konstytucji RP

[2] Za słownikiem wyrazów obcych PWN

[3] Źródło: Departament Finansów Samorządu Terytorialnego Ministerstwa Finansów

[4] jw

Lock full review www.8betting.co.uk 888 Bookmaker

PARTNERZY