Wydawnictwo Publicus Sp. z o.o.
04-260 Warszawa, ul. Jedwabnicka 1
tel/fax: +48 22 610 10 99 w. 26
Bank Zachodni WBK SA XVII Oddział Warszawa 
08 1090 1753 0000 0001 1981 0954

Ostrzeżenie

JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 47.

sobota, 23 marzec 2013 14:11

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA NARUSZENIE DYSCYPLINY FINANSÓW PUBLICZNYCH

Napisane przez 

Kierując jednostką samorządu terytorialnego wójt, burmistrz, prezydent miasta czy zarząd jednostki samorządu terytorialnego musi liczyć się z dwoma płaszczyznami odpowiedzialności.

Pierwsza odnosi się do odpowiedzialności politycznej. Ta – z perspektywy finansów publicznych – wiąże się przede wszystkim z oceną sprawozdania finansowego jednostki i udzieleniem absolutorium przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Druga płaszczyzna odpowiedzialności, o której przedstawiciele władz jednostki samorządu terytorialnego nie powinni zapominać, to odpowiedzialność formalnoprawna. Wiąże się ona z odpowiednim stosowaniem przepisów prawa. Obejmuje z jednej strony odpowiedzialność karną, dotyczącą naruszenia przepisów prawa w sposób znamionujący przestępstwo – ale w obszarze finansów publicznych  znacznie częściej ma miejsce odpowiedzialność, wynikająca z naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

Specyfiką działania jednostek sektora finansów publicznych jest konieczność  stosowania – obok reguł obowiązujących powszechnie, na przykład wynikających z ustawy o rachunkowości – także zasad określonych w szczególnych przepisach prawa: przede wszystkim w ustawie o finansach publicznych oraz Prawie zamówień publicznych. Wymienione przepisy, określając zasady, nie określają jednocześnie konsekwencji, jakie spotkać mogą osoby zobowiązane do ich stosowania w przypadku niewywiązywania się z nałożonych obowiązków. Reguły szczególne,  związane z ponoszeniem odpowiedzialności za poprawne stosowanie zasad obowiązujących w sektorze publicznym, określają przepisy o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych[1].

Nie popełniłem przestępstwa

Czym jest naruszenie dyscypliny finansów publicznych? W swojej praktyce członka komisji orzekającej o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych spotkałem się z wątpliwościami w tym zakresie, wyrażanymi przez osoby, którym postawiono zarzuty. – Dlaczego znalazłem się przed komisją orzekającą? Przecież nie popełniłem żadnego przestępstwa – pytano. Bo też ustawa o odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych nie odnosi się, jak już wspomniałem, do popełnienia przestępstwa.

Te kwestie regulują przepisy kodeksu karnego. Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych dotyczy naruszenia reguł obowiązujących w sektorze finansów publicznych – zarówno popełnionego umyślnie,  jak i nieumyślnie. Nieświadomość popełniania naruszenia dyscypliny finansów publicznych nie zwalnia bowiem z ponoszenia odpowiedzialności. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy nieświadomość jest usprawiedliwiona. Można odnieść to zagadnienie do należytej staranności przy wykonywaniu swoich obowiązków. Zgodnie z obowiązującymi przepisami nie można przypisać winy, jeżeli naruszenia nie można było uniknąć mimo dołożenia staranności wymaganej od osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku, którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych.

Inny wyjątek odnosi się do sytuacji, w której dana osoba nie ponosi odpowiedzialności z powodu choroby psychicznej lub innego zakłócenia czynności psychicznych – prowadzących do sytuacji, w której nie mogła ona w czasie popełnienia czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem. Przy czym wyjątek nie dotyczy sytuacji, gdy zakłócenie czynności psychicznych zostało spowodowane wprawieniem się w stan nietrzeźwości lub odurzenia w wyniku własnego działania.

Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest na przykład sytuacja, gdy kierownik jednostki samorządu terytorialnego nie przekazał w terminie do budżetu państwa pobranych dochodów należnych Skarbowi Państwa. Zaniechanie wynikło z faktu, że odpowiedzialny pracownik jednostki zapomniał o upływającym terminie przekazania dochodów. Przy czym sytuacja ta odnosi się do nienależytego wykonania obowiązków przez odpowiedzialnego za to zadanie pracownika. Brak świadomości upływającego terminu nie wynikał z obiektywnych czynników, ale z braku należytej staranności. Bowiem termin został określony w przepisach prawa, czego konsekwencją jest powszechny dostęp do tej informacji.

Kto ponosi odpowiedzialność

Fakt nieterminowego zwrotu środków jest naruszeniem dyscypliny finansów publicznych – niezależnie od tego, że już po upływie terminu należne środki zostały zwrócone. Natomiast dla rozróżnienia, z odpowiedzialnością karną moglibyśmy się zetknąć w przypadku przekazania należnych Skarbowi Państwa środków na rachunek kierownika jednostki samorządu terytorialnego, zamiast na rachunek budżetu państwa.

Zagadnieniem niezmiernie ważnym jest odpowiedź na pytanie, kto ponosi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych? W tym zakresie nastąpiły w ubiegłym roku zmiany, polegające na rozszerzeniu katalogu osób podlegających tej odpowiedzialności. Obecnie obejmuje on:

1) osoby wchodzące w skład organu wykonującego budżet lub plan finansowy jednostki sektora finansów publicznych albo organu zarządzającego podmiotu niezaliczanego do sektora finansów publicznych, któremu przekazano do wykorzystania lub dysponowania środki publiczne, lub zarządzającego mieniem tych jednostek lub podmiotów;

2) kierownicy jednostek sektora finansów publicznych;

3) pracownicy jednostek sektora finansów publicznych lub inne osoby, którym odrębną ustawą lub na jej podstawie powierzono wykonywanie obowiązków w takiej jednostce, których niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych;

4) osoby wykonujące w imieniu podmiotu – niezaliczanego do sektora finansów publicznych, któremu przekazano do wykorzystania lub dysponowania środki publiczne – czynności związane z wykorzystaniem tych środków lub dysponowaniem tymi środkami.

Odpowiedzialność dotyczy zarówno wójta, burmistrza czy prezydenta miasta, jak i członków zarządu jednostki samorządu terytorialnego – jako członków organu. Ponadto pracownicy jednostki samorządu terytorialnego, których upoważniono do realizacji zadań związanych z ponoszeniem odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Jak wynika z przytoczonego katalogu, odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponoszą również osoby działające poza jednostkami sektora finansów publicznych, wykonujące zadania finansowane ze środków publicznych. Na przykład pracownicy stowarzyszenia lub fundacji, realizujący zadania publiczne w ramach działalności pożytku publicznego.

W ubiegłym roku wprowadzono zmianę, zgodnie z którą odpowiedzialność ponoszą również osoby spoza sektora finansów publicznych, którym na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych zamawiający powierzył przygotowanie lub przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, działające jako pełnomocnik zamawiającego. Dotyczyć  to może na przykład pracownika firmy doradczej przeprowadzającej na podstawie umowy cywilnoprawnej zamówienie publiczne w imieniu zamawiającego, będącego jednostką sektora finansów publicznych.

Wina w nadzorze

Ubiegłoroczne zmiany przepisów o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych – oprócz rozszerzenia odpowiedzialności na osoby spoza sektora finansów publicznych, co było dość często omawiane na łamach prasy – jednoznacznie wypowiedziały się na temat odpowiedzialności w ramach tzw. winy w nadzorze. Wprowadzono bowiem jednoznaczny przepis, na podstawie którego (niezależnie od udzielonych pełnomocnictw) kierownik jednostki może w przypadku naruszenia dyscypliny finansów publicznych ponieść odpowiedzialność z tytułu nienależytego wykonywania obowiązków w zakresie kontroli zarządczej[2].

Wyobraźmy sobie, że wójt gminy udzielił upoważnienia swoim kierownikom do wykonywania w jego imieniu zadań w zakresie działalności jednostki samorządu terytorialnego. Kierownik referatu zawarł umowę na kwotę przekraczającą środki przewidziane w uchwale budżetowej. Popełnił w ten sposób czyn naruszenia dyscypliny finansów publicznych polegający na zaciągnięciu zobowiązania bez upoważnienia określonego uchwałą budżetową. Zdarzenie takie stanowi bezwzględnie podstawę do postawienia kierownika przed organem właściwym w sprawach naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Działał bowiem w oparciu o upoważnienie wójta. Przy czym naruszenie to stanowi również podstawę do postawienia zarzutu wójtowi, jeśli naruszenie dyscypliny finansów publicznych nastąpiło w wyniku zaniedbania wykonywania funkcji w zakresie kontroli zarządczej. A więc braku takich działań ze strony wójta, które miałyby na celu zapobieganie sytuacji popełniania przez pracowników jednostki czynów związanych z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych.

Do listy osób, które ponoszą odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, zaliczyć należy ponadto osoby realizujące zadania w zakresie wykorzystania środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) lub innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi. Zarówno wykonujących zadania w ramach instytucji wdrażających lub zarządzających programami operacyjnymi, jak i podmiotów realizujących projekty finansowane w ramach tych programów.

Organ orzekający

Ostatnim aspektem, który chciałbym omówić, jest zagadnienie organu orzekającego w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Postępowanie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych jest dwuinstancyjne, prowadzone jest  przez komisje orzekające w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W zakresie jednostek samorządu terytorialnego, w pierwszej  instancji postępowanie toczy się przed regionalną komisją orzekającą o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy właściwej  terytorialnie regionalnej izbie obrachunkowej. Wyjątkiem od tej zasady jest odpowiedzialność osób pełniących funkcje marszałka województwa, członka zarządu województwa i głównego księgowego budżetu województwa (skarbnika województwa). W tym przypadku właściwą jest międzyresortowa komisja orzekająca przy ministrze właściwym do spraw administracji publicznej.

Organem drugiej instancji jest Główna Komisja Orzekająca w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych. Analogicznie, organami właściwymi do wypełniania funkcji oskarżyciela są rzecznicy dyscypliny finansów publicznych oraz Główny Rzecznik Dyscypliny Finansów Publicznych. Temat zasad postępowania przed komisją orzekającą oraz lista szczegółowych czynów stanowiących naruszenie dyscypliny finansów publicznych będą stanowiły przedmiot artykułów w kolejnych wydaniach „Gminy”.

Przypomnienie:

31 marca – termin złożenia rocznego sprawozdania z realizacji budżetu do organu stanowiącego JST oraz do regionalnej izby obrachunkowej.

31 marca – termin złożenia do regionalnych izb obrachunkowych uchwał w sprawie wieloletniej prognozy finansowej JST, dostosowanych do wymagań rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 2013 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej jednostki samorządu terytorialnego.


[1] Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych(Dz. U. z dnia 25 stycznia 2005 r. z późniejszymi zmianami).

[2] Dotyczy to przypadków naruszenia dyscypliny finansów publicznych określonych w treści art. 18c ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Lock full review www.8betting.co.uk 888 Bookmaker

PARTNERZY