Wydawnictwo Publicus Sp. z o.o.
04-260 Warszawa, ul. Jedwabnicka 1
tel/fax: +48 22 610 10 99 w. 26
Bank Zachodni WBK SA XVII Oddział Warszawa 
08 1090 1753 0000 0001 1981 0954

Ostrzeżenie

JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 49.

piątek, 21 grudzień 2012 12:09

Kto kogo? O problemach z pierwszeństwem

Napisane przez 

Tylko człowiek obeznany z niuansami precedencji poradzi sobie z problemami, jakie mogą wynikać, zwłaszcza w czasie uroczystości, gdy łatwo o tremę. Warto, by kolejność powitania lub innego honorowania ustalić odpowiednio wcześniej.

Rozwój instytucji stałych poselstw na tle rozwoju etykiety dworskiej, do której monarchowie przywiązywali ogromną wagę, w połączeniu z niemal powszechnym wówczas poglądem o nierówności państw, zrodził problem zasady pierwszeństwa, czyli precedencji.

Od etykiety dworskiej do dyplomacji

Problem ten, traktowany jako bodajże najważniejszy w ówczesnych stosunkach dyplomatycznych, dotyczył hierarchii m.in. przy zajmowaniu miejsca przy stołach, w czasie uroczystości, czy grupowych przemarszów, w czasie przemówień, wznoszenia toastów, składaniu wizyt etc. W średniowieczu i w epokach późniejszych papież - jako głowa władzy duchownej, otwierał listę precedencji. Dopiero za nim sytuował się cesarz, po nim zaś królowie.

W 1516 r. papież Leon X niejako „uporządkował” monarchów, by zażegnać liczne spory w kwestii pierwszeństwa. Oto fragment sporządzonej listy: na czele stoi  papież, potem – cesarz i następca cesarza, za nim - król Francji, król Hiszpanii i dopiero po nich - inni królowie. Listę tychże królów zamykał król Danii, a przed nim - na trzynastym miejscu, znajdował się król Polski. Tak ustalona zasada pierwszeństwa faworyzowała jedne państwa względem innych, wprowadzając niestety liczne animozje.

Logiczne i akceptowane przez większość zasady precedencji wprowadził do świata dyplomacji - jakkolwiek w wielu kwestiach kontrowersyjny – Kongres Wiedeński w 1815 roku. To jego postanowienia legły u podstaw konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 1961 roku.

Etykieta na co dzień

Zasada pierwszeństwa, wprawdzie nie tak rygorystycznie jak w dyplomacji, jest jednak stosowana w różnych grupach społecznych i w różnych dziedzinach życia społecznego. Dotyczy ona określonych zachowań wśród osób różniących się płcią, wiekiem, pozycją zawodową, rolą społeczną i innymi cechami.

Nie trzeba żyć w świecie dyplomacji, by zauważyć, że życie publiczne z udziałem przedstawicieli rozlicznych instytucji władzy i innych instytucji szeroko pojętej organizacji społeczeństwa w wielu przejawach też rządzi się zasadą pierwszeństwa. Owe zasady są np. wyrazem szacunku dla majestatu Rzeczypospolitej uosabianego przez głowę państwa - Prezydenta Rzeczypospolitej. Z jednej strony reguły precedencji to również atencja dla pozycji organów stanowiących i wykonawczych oraz sądowniczych państwa etc., z drugiej zaś stanowią element organizacji społeczeństwa, wprowadzają ład, który eliminuje spory, a te powstałyby niechybnie bez owych regulacji.

Nieznajomość precedencji szkodzi

Nie sposób spotkać dziś przedstawiciela świata polityki, od poziomu centralnego poczynając, na lokalnym kończąc, który nie zetknąłby się z licznymi przykładami lapsusów w tej materii.

Na uroczystościach organizowanych przez centralne organa władzy zdarza się to rzadko. Im jednak niższy jej szczebel, tym trudniej w tym względzie. Wiele razy zdarzało się słyszeć: „witamy parlamentarzystów”, choć na uroczystości było dwoje, nie dwóch. Nierzadko zdarza się, że poseł czy senator honorowany jest za wojewodą. Ileż to razy w małej gminie wójt najpierw honoruje miejscowego plebana, później zaś resztę. Bywa, że zaproszonym gościom organizatorzy w trakcie przyjęcia każą się błąkać wokół stołu. Zdarzało się, że w ogóle nie powitano tych, na których obecności gospodarzom szczególnie zależało, wywołując niekiedy zakłopotanie i konfuzję.

Precedencja pomaga        

Współczesna precedencja kierowniczych stanowisk w państwie opiera się na porządku konstytucyjnym RP. Zgodnie z nim najwyżej usytuowany jest Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Drugie i trzecie miejsce, zgodnie z zasadą zastępstwa, przypada odpowiednio Marszałkowi Sejmu RP i Marszałkowi Senatu RP. Dopiero czwarte miejsce (zasada podległości władzy wykonawczej względem władzy ustawodawczej) przypada Prezesowi Rady Ministrów.

Istnieje powszechna zgoda co do tych czterech wymienionych, najwyższych stanowisk w państwie.

Nie ma dziś jednak w Polsce pełnej zgody co do jednej listy precedencji kierowniczych stanowisk w państwie. Jest ich kilka i praktycznie każdy organ władzy centralnej oraz dodatkowo MSZ stosuje własne zasady precedencji.

Wydaje się, iż najmniej kontrowersji budzi precedencja Kancelarii Rady Ministrów, z tą tylko uwagą, iż do pozycji 27 należałoby dodać stanowisko marszałka.

Mogłoby to wyglądać następująco: w punkcie 27 mają swoje miejsce Wojewodowie i Marszałkowie Województw. Jeśli Kancelaria Prezesa Rady Ministrów stoi na stanowisku, iż prezydenci miast stopnia wojewódzkiego również pełnią kierownicze stanowiska w państwie, słusznym byłoby umieścić ich o pozycję niżej, czyli na 28 miejscu, pozostałe przesuwając. W ten sposób otrzymalibyśmy 30 stanowisk.

APLA

Zasady precedencji (pierwszeństwa) kierowniczych stanowisk w państwie:

 

1.      Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

2.      Marszałek Sejmu RP

3.      Marszałek Senatu RP

4.      Prezes Rady Ministrów

5.      Wicemarszałkowie Sejmu RP

6.      Wicemarszałkowie Senatu RP

7.      Wiceprezesi Rady Ministrów

8.      Ministrowie – członkowie Rady Ministrów

9.      Prezes Trybunału Konstytucyjnego

10. Przewodniczący Trybunału Stanu – Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego

11. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego

12. Prezes Najwyższej Izby Kontroli

13. Rzecznik Praw Obywatelskich

14. Prezesi (przewodniczący) urzędów, komitetów i komisji sprawujących funkcje urzędów, komitetów i komisji sprawujących funkcje naczelnych lub centralnych organów administracji państwowej

15. Przewodniczący komisji sejmowych

16. Przewodniczący komisji senackich

17. Posłowie na Sejm RP

18. Senatorowie RP

19. Sekretarze Stanu

20. Szef Kancelarii Prezydenta RP

21. Szefowie Kancelarii Sejmu i Senatu

22. Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

23. Prezesi Sądu Najwyższego

24. Podsekretarze Stanu

25. Wojsko – szef Sztabu Generalnego, dowódcy rodzajów wojsk

26. Ambasadorowie RP

27. Wojewodowie i prezydenci miast stopnia wojewódzkiego

28. Zastępcy prezesów/przewodniczących urzędów, komitetów i komisji sprawujących funkcje naczelnych lub centralnych organów administracji państwowej

29. Dyrektorzy generalni

30. Dyrektorzy

 

Lokalne uroczystości

Stanowiska w województwach, powiatach i gminach zasadniczo należałoby umieszczać w kolejności przedstawionej w tabelach.

APLA

Precedencja stanowisk administracji rządowej i samorządowej w województwie:

1.      Wojewoda

2.      Marszałek województwa

3.      Przewodniczący Sejmu Województwa

4.      Wicewojewoda

5.      Prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej

6.      Przewodniczący Samorządowego Kolegium Odwoławczego

7.      Wiceprzewodniczący Zarządu Województwa (Wicemarszałek)

8.      Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa

9.      Członek Zarządu Województwa

10. Radny Województwa

11. Dyrektor Generalny Urzędu Wojewódzkiego

12. Skarbnik województwa

APLA

Precedencja stanowisk samorządowych w powiecie:

1.      Starosta

2.      Przewodniczący Rady Powiatu

3.      Wicestarosta

4.      Wiceprzewodniczący Rady Powiatu

5.      Członek Zarządu Powiatu

6.      Radny Powiatu

7.      Sekretarz Powiatu

8.      Skarbnik Powiatu

 

APLA

Precedencja stanowisk samorządowych w gminie:

1.      Wójt (burmistrz, prezydent)

2.      Przewodniczący rady gminy (miasta)

3.      Zastępca Wójta (burmistrza, prezydenta)

4.      Wiceprzewodniczący rady gminy (miasta)

5.      Radny gminy (miasta)

6.      Sekretarz gminy (miasta)

7.      Skarbnik gminy (miasta)


Należy pamiętać o pewnych uniwersalnych regułach. Po pierwsze: władza ustawodawcza witana jest zawsze przed wykonawczą. Nader często zdarza się jednak, iż gospodarz uroczystości wita wojewodę przed posłem czy senatorem. Parlamentarzystę należy powitać pierwszego. W przypadku równorzędnych stanowisk witamy według płci, następnie w kolejności alfabetycznej lub - w dyplomacji, w zależności od stażu zajmowanego stanowiska. Niekiedy tym kryterium może być wiek.

Zasadniczo - władza świecka przed duchowną

Kolejna zasada to pierwszeństwo szefów przed zastępcami. Nie dotyczy to relacji pomiędzy poszczególnymi szczeblami: wiceszef niższego szczebla terytorialnego (np. województwo) lub organizacyjnego (np. departament) ma pierwszeństwo przed szefem szczebla niższego (powiat, wydział).

Władzy świeckiej należne jest pierwszeństwo przed władzą duchowną. Szczególnie w takich wypadkach należy wykazać się taktem. Obecnych na uroczystościach przedstawicieli Kościoła, w szczególności hierarchów, nigdy nie witamy jako ostatnich, jako że nie pełnią kierowniczych stanowisk w państwie. Wiele zależy tu od miejsca i okoliczności oraz charakteru uroczystości. Pamiętać należy, iż przy pomocy odpowiednich zwrotów dodatkowo honorujemy takiego gościa. Nie dotyczy to oczywiście papieża, któremu przysługuje dodatkowo najwyższy honor należny głowie państwa. Trzeba pamiętać, iż wśród zaproszonych gości często bywają wybitni przedstawiciele świata kultury, nauki i innych „pozapolitycznych” dziedzin życia. Należy przy powitaniu umieścić ich odpowiednio wysoko, nie kierując się sztywno wymogami precedencji, lecz zasługami oraz autorytetem i szacunkiem, jakim dana osoba się cieszy.

Tylko człowiek na co dzień obeznany z niuansami precedencji może poradzić sobie z różnymi problemami, jakie mogą wynikać, zwłaszcza w czasie wielkiej uroczystości, gdy łatwo o tremę i zamieszanie. Warto, by kolejność powitania lub innego honorowania (miejsca za stołem, wbijanie gwoździ do sztandaru itp.) ustalić odpowiednio wcześnie i spisać. W razie zmian na liście przybyłych gości niech odpowiedzialny za kwestie organizacyjne urzędnik pomoże gospodarzowi lub osobie prowadzącej uwzględnić tę sprawę.

W razie zauważenia potknięcia (np. pominięcia ważnego gościa) należy w miarę szybko w sposób szczególnie serdeczny go powitać, przepraszając za nietakt.

Praktyczne, poprawne stosowanie zasad precedencji jest trudne nie tylko dla początkujących. W razie wątpliwości można zawsze zapytać o zasady protokołu osobę odpowiedzialną za tę sprawę w gabinecie wojewody lub marszałka.

Lock full review www.8betting.co.uk 888 Bookmaker

PARTNERZY